سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 257

آیا در اینجا هم شما قاعدۀ ملازمه را پیاده می کنید؟ می گویید که معصیت، هم قبح عقلی دارد، هم حرمت شرعیه دارد که در آن مورد، کسی که شرب خمر می کند، دو تا حرمت وجود دارد؛ یک حرمت برای اینکه«لا تشرب الخمر» تحقق پیدا کرده و یک حرمت هم ما از طریق عقل به دست آورده ایم«العقل یحکم بقبح المعصیه».

شما مثلا می گویید: بحسب ظاهر چه فرقی است بین قبح معصیت و قبح ظلم؟ همان طوری که در باب قبح ظلم، از طریق استقلال حکم عقل به قبح ظلم، ما حرمت شرعیه را استکشاف می کنیم، در باب معصیت هم که عقل هیچ تردیدی ندارد در اینکه المعصیه قبیح؟ اینجا هم یک استکشاف حکم شرعی بکنیم که شارع در مسألۀ شرب خمر ابتدء دو تا حکم دارد؛ یکی اینکه شرب الخمر حرام است به عنوان یک تکلیفی الهی متعلق به شرب الخمر، یک تکلیف دیگری هم شارع دارد به عنوان معصیت که معصیت را هم شارع حرام کرده منتها در«لا تشرب الخمر» حرمتش را از کتاب و سنت استفاده کردیم، اما حرمت شرعی معصیت را از طریق عقل استفاده کردیم.

«هل یمکن الالتزام بذلک»؟ اگر ما از تسلسلش هم بگذریم و بگوییم: این منجر به تسلسل نمی شود، اما همین مقدار؛ «من شرب الخمر ارتکب محرّمین، ام محرما واحدا»؟ یکی به عنوان شرب الخمر، یکی به عنوان معصیت الله که معصیت الله را عقل حکم به قبح آن کرده و ما حرمت شرعیه آن را استکشاف کرده ایم.

عدم جریان قاعده ملازمه در باب تجری

مسلّم است که در باب معصیت، نمی توان ملتزم به این معنا شد.

لذا مرزش به این کیفیت جدا می شود، آنجایی که به اصطلاح؛ حکم عقل در