سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 293

حالا به این مایع برخورد کرده و علم پیدا کرده«بانّه خمر» و نمی داند که بحسب واقع، متجرّی است، متجرّی که«لا یری نفسه متجرّیا»؟ بعدها ممکن است برایش منکشف بشود که«کان قطعه فی الماضی مخالفا للواقع و الاّ فی حال القطع لا یری نفسه و قطعه مخالفا للواقع بوجه» حالا با این مایعی که مواجه شده، علم پیدا کرده«بانّه خمر» از نظر خود این متجرّی، چه چیزی صلاحیت دارد برای اینکه این را تحت تأثیر و تحریک قرار بدهد؟ آیا«لا تشرب معلوم الخمریه» رتبه اول را در مقام تحریک دارد؟ یا«لا تشرب الخمر»؟ بعد از آنکه علم پیدا کرد«بانّ هذا خمر» چیزی که می تواند او را تحت تأثیر قرار بدهد«لا تشرب الخمر» است.

لذا اگر به او بگوییم: علاوه بر«لا تشرب الخمر» یک«لا تشرب معلوم الخمریه» ای هم اینجا وجود دارد، می گوید: «هذا اجتماع المثلین» دیگر«ما معنی لا تشرب معلوم الخمریه؟ هذا هو خمر» دلیل هم می گوید: «لا تشرب الخمر»، «لا تشرب الخمر» هم«یصلح لان یحرکنی الی الاجتناب عن هذا المایع» پس دیگر «لا تشرب معلوم الخمریه» چه نقشی در این بین دارد و چه اثری در بین می تواند داشته باشد؟ لذا به نظر او«لا تشرب معلوم الخمریه» با توجه به«لا تشرب الخمر» اجتماع مثلین است و اجتماع مثلین، یک امر مستحیل و غیر جایز است. لذا اگر شارع به این کیفیت هم بخواهد متجرّی را در دایرۀ یک حکم تکلیفی تحریمی قرار بدهد، ممتنع است.

کلام ایشان را با توضیح من عرض کردم شما هم در صفحات 45 و 46 کتاب فوائد الاصول طبع انتشارات جامعه مدرسین با دقت مطالعه بفرمایید، ببینیم این کلام ایشان اشکال دارد یا نه؟

پرسش:

1 - آیا امکان دارد شارع خطاب را طوری قرار بدهد که شامل متجری هم بشود؟ شرح دهید.