- ادامه مقصد پنجم 1
- اشاره 1
- مباحث الفاظ 1
- بحث مطلق و مقید 1
- اشاره 2
- اسم جنس، یکی از مصادیق مطلق 2
- وضع، موضوع له و مستعمل فیه در اسم جنس 3
- پرسش: 6
- وضع اسم جنس از نظر محقق اصفهانی ره 7
- اشاره 7
- تقسیم ماهیت در فلسفه 10
- لازمۀ تبعیت استعمال از موضوع له 10
- توجیه تغایر اقسام با مقسم در تقسیم ماهیت 11
- پرسش: 12
- نظر امام(ره) در نحوه تقسیم ماهیت 13
- اشاره 13
- فرق بین نحوه تقسیم ماهیت در اصول و فلسفه 16
- اعتبار لحاظ در اصول 17
- پرسش: 18
- اشاره 20
- علم جنس، یکی از مصادیق مطلق و فرق آن با اسم جنس 20
- معنای تعیّن علم جنس نزد مرحوم آخوند ره 21
- عدم امکان وجود ماهیت متقیده به قید ذهنی در خارج 22
- کیفیت تصور موضوع و محمول در قضایای حملیه 23
- مقدمیّت وضع برای استعمال 24
- پرسش: 25
- اشاره 26
- دفاع محقق حائری ره از تعریف علم جنس توسط مشهور 26
- تشبیه معنای علم جنس به تصور کلی در ذهن 27
- اشکال استاد بر محقق حائری(ره) 29
- کیفیت لحاظ معنای علم جنس 30
- پرسش 31
- حقیقت تعریف و تنکیر 32
- معرفه و نکره؛ یک امر واقعی 32
- اشاره 32
- تجرید ماهیات از تعریف و تنکیر 33
- اتصاف ماهیات به تعریف و تنکیر 34
- نیاز استعمالی ماهیات 35
- پرسش: 37
- فرق بین اسم جنس معرّف به لام با علم جنس 37
- کلام مرحوم آخوند ره نسبت به مفرد معرّف به لام 38
- اشاره 38
- تزئینی بودن مطلق الف و لام نزد مرحوم آخوند ره 40
- اشکال کلام مرحوم آخوند(ره) در تزئینی بودن مطلق الف و لام 41
- اشکال التزام به تزیینی بودن مطلق الف و لام 42
- عدم فرق بین عهد ذهنی با سایر عهدها 43
- پرسش: 44
- دلالت بر عموم در جمع محلای به الف و لام 45
- اشاره 45
- اشکال مرحوم آخوند ره به استیعاب جمع محلای به لام 46
- وضع مستقل برای جمع محلای به لام 48
- خالی بودن ماهیت مجرده از تعریف و تنکیر 49
- استعمال نکره در مقام اخبار و انشاء 50
- استبعاد استاد نسبت به تفصیل مرحوم آخوند ره نسبت به نکره 52
- اشاره 52
- وحدت معنای نکره در مقام اخبار و انشا 53
- احتمال ندانستن معنای نکره نزد مخبر 54
- غرض مخبر در مبهم گذاشتن کلام 54
- تشابه معنای حروف به باب نکره 55
- اختلاف اخبار در حکایت از واقع 57
- پرسش: 58
- اشاره 59
- نظر مرحوم آخوند ره درباره بعضی از مطلقات 59
- نظر منسوب به مشهور درباره مطلق 60
- تالی فاسد نظر منسوب به مشهور 61
- اتحاد معنای نکره در مقام اخبار و انشا 62
- شمول دائره اطلاق بر جزئیات 64
- پرسش: 64
- ردّ نسبت مطلق، یعنی ماهیّت مقیّدۀ به ارسال، از مشهور 65
- اشاره 65
- اختلاف بین اصاله العموم و اصاله الاطلاق 68
- بیان مقدمات حکمت 69
- پرسش: 71
- معنای اطلاق داشتن مطلقات 72
- اشاره 72
- بحث از مقدمات حکمت 73
- مقدمۀ اولی: بودن مولا در مقام بیان تمام مراد 74
- فایده جعل حکم به نحو قانون 75
- مقصود از مراد در مقدمۀ اولی 76
- فرق بین اجمال و اهمال 77
- اشاره 79
- منع مقدمۀ اولی از مقدمات حکمت توسط مرحوم محقق حائری ره 79
- جواب حلّی استاد به کلام محقق حائری ره 83
- پرسش: 85
- مقدمۀ دوم: عدم قرینۀ بر تقیید در کلام مولی 86
- اشاره 86
- جریان مقدمات حکمت در مردد بین المطلق و المقید و مشکوکات 87
- عدم ارتباط قول به مفهوم با ما نحن فیه 88
- مقدمه سوم: عدم قدر متیقّن در مقام تخاطب 90
- کلام صاحب کفایه در عدم قدر متیقّن در مقام تخاطب 91
- پرسش: 92
- اشاره 93
- عدم دخالت قدر متیقن در مقدمات حکمت 93
- اشکال به ادعای وجود قدر متیقن 94
- مقتضای عدم نظارت اطلاق به افراد 96
- عدم تخصیص عام و مطلق به مورد 97
- بقای شک نسبت به فرد غیر متیقن 98
- پرسش: 99
- اشاره 100
- فایده قانونی بودن بیان مولا 100
- تشابه مقام به عام و خاص 101
- راه احراز در مقام بیان بودن مولا 101
- بنای عقلا بر بودن متکلم در مقام بیان 102
- سیره مستمره فقها در تمسک به مطلقات 103
- بررسی کلام مرحوم آخوند در تمسک به مطلقات 104
- اشاره 107
- عدم کلیّت در مقام بیان بودن مولا 107
- اشکال تحقق اصل عقلایی بر بودن مولا در مقام بیان 108
- بررسی انصراف مطلق به بعض افراد 110
- انصراف بدوی 111
- انصراف حاصل بواسطۀ کثرت استعمال 112
- پرسش: 113
- اجمال در مشترک و مانعیت آن از اطلاق 114
- اشاره 114
- مانعیت نقل از اطلاق و فرق آن با اشتراک 115
- دوران بین مطلق و مقیّد 115
- حکم مطلق و مقید، متخالفان بالسلب و الایجاب 118
- علت حمل مطلق بر مقیّد 119
- پرسش: 120
- کیفیت حمل مطلق بر مقید در صورت مختلف بودن آنها 122
- اشاره 122
- نهی تنزیهی یا تحریمی در مقید با وجود عنوان اثباتی در مطلق 123
- بیان مراد از کراهت در مقید 124
- عقلایی بودن جمع بین مطلق و مقید با وجود اختلاف آنها 125
- حکم مطلق و مقید در صورت توافق آنها در اثبات نفی 126
- پرسش: 128
- جمع بین مطلق و مقید مثبتین در کلام واحد بر مبنای مشهور 129
- اشاره 129
- نظر مرحوم آخوند ره در جمع بین مطلق و مقید مثبتین در کلام واحد 130
- حلّ محقق حائری ره برای حمل مطلق بر مقید با وجود اختلاف سبب 131
- راه حلّ محقق حائری ره برای حمل مطلق بر مقید با وحدت سبب 133
- جواب استاد از محقق حائری ره 134
- پرسش: 135
- احتمالات در حمل مطلق بر مقید مثبتین در دو کلام 136
- اشاره 136
- اصاله الاطلاق نزد عقلا و موارد آن 137
- فرق میان عام و خاص با مطلق و مقید و مدلول مقید 138
- کلام مرحوم آخوند ره در جمع مطلق و مقید در باب مثبتین 139
- جواب استاد از مرحوم آخوند ره در جمع مطلق و مقید در مثبتین 141
- پرسش: 142
- اشاره 143
- حکم مطلق و مقید منفیین و در کلام واحد 143
- نیاز به جمع میان مطلق و مقید با توجه به وجود علت مطویه در کبری 144
- احراز وحدت حکم از ناحیۀ وحدت سبب 146
- اشاره 150
- مجمل و مبین 150
- تعریف مجمل و مبیّن 151
- موارد مشکوک میان مجمل و مبیّن 152
- مقصد ششم: کتاب القطع 154
- اشاره 154
- امارات معتبره 158
- درس اول 1373/7/1 158
- اشاره 158
- احکام قطع 159
- اطلاق اماره بر قطع 159
- دلیل خارج بودن مسائل قطع از علم اصول از نظر شیخ انصاری 160
- حد وسط نبودن وجه تشابه ظن و قطع 162
- معنای حجت بودن شیء 163
- پرسش: 164
- اشاره 165
- خروج بحث قطع از علم اصول 165
- دلیل خارج بودن بحث قطع از علم اصول 166
- دخول بحث قطع در مسائل علم اصول از نظر مرحوم آقای بروجردی(ره) 167
- الحجه فی الفقه؛ موضوع علم اصول 168
- لزوم انقلاب موضوعات به محمولات در کلام مرحوم آقای بروجردی(ره) 170
- پرسش: 171
- حالات مکلف 172
- اشاره 172
- درس سوم 1373/7/3 172
- وجه مناسبت مسائل باب قطع با باب امارات 174
- تقسیم ثلاثی شیخ نسبت به حالات مکلف 174
- تقسیم ثنائی مرحوم آخوند(ره) نسبت به حالات مکلف 175
- علت ترجیح تقسیم شیخ نسبت به حالات مکلف 176
- عدم فرق بین مقلد و مجتهد در باب قطع 177
- اشتراک مکلف بین مقلد و مجتهد 177
- پرسش: 178
- اشاره 179
- خروج مسائل قطع از محل بحث 179
- اختصاص امارات و اصول عملیه در شبهات حکمیه به مجتهد 181
- خصوصیت اصول عملیه جاریه در شبهات حکمیه 182
- اشتراک عامی و مجتهد در جریان اصول و امارات نزد محقق عراقی(ره) 183
- دلیل استاد بر عدم تمامیت کلام محقق عراقی(ره) 184
- پرسش: 185
- اشاره 186
- اقسام حالات مکلف 186
- تشخیص مجاری اصول توسط مجتهد 187
- اشکال تداخل اقسام سه گانه حالات مکلف 189
- امکان عدم جواز مراجعه به اصول عملیه برای غیر قاطع 191
- پرسش: 192
- تقسیم ثنائی مکلّف نزد محقق خراسانی(ره) 194
- اشاره 194
- مرحلۀ عمل به ظن انسدادی 196
- اشکال امام(ره) به تقسیم ثنائی مرحوم آخوند 198
- امکان حصول قطع برای مکلف در همۀ حالات 199
- عدم جعل حکم ظاهری و واقعی نسبت به خبر واحد از طرف شارع 200
- پرسش: 201
- تصویر تقسیم ثلاثی مکلف از نظر محقق خراسانی(ره) 202
- اشاره 202
- مقصود مرحوم آخوند از«من قام عنده طریق معتبر» 203
- کیفیت ترتیب بین اقسام در تقسیم ثلاثی مرحوم آخوند 203
- شامل نشدن تقسیم نسبت به ظن انسدادی بنا بر حکومت 204
- پرسش: 208
- عناوین مهم مورد بحث در باب قطع 209
- درس هشتم 209
- اشاره 209
- القطع 209
- لزوم متابعت قطع 210
- معنای لزوم متابعت قطع در کلام شیخ انصاری(ره) 211
- شرعی نبودن لزوم متابعت قطع 212
- معنای صحیح لزوم متابعت قطع 213
- معنای حجّیّت قطع 214
- علت معذّریّت قطع 215
- پرسش: 216
- کاشفیت و طریقیت قطع 217
- درس نهم 217
- اشاره 217
- بررسی لازم ماهیت بودن کاشفیت و طریقیت قطع 219
- معنای علم تصوری و تصدیقی 220
- تنافی بین لازم ماهیت بودن چیزی با اختلاف انظار در آن 220
- پرسش: 222
- درس دهم 224
- اشاره 224
- حجیت قطع 224
- احتمال وجود نداشتن معلوم بالعرض برای قطع 224
- کاشفیت و طریقیت قطع نسبت به معلوم بالعرض 225
- کاشفیت و طریقیت قطع نسبت به معلوم بالذات 226
- مقصود از کاشفیت و طریقیت قطع 227
- معنای حجیت قطع 228
- فرق بین کاشفیت و طریقیت قطع و حجیت قطع 229
- پرسش: 230
- عدم امکان نفی حجیت قطع از طرف شارع 231
- اشاره 231
- فرق بین باب قطع و قبح ظلم از نظر حکم عقل و شرع 232
- لزوم اجتماع ضدین از نفی حجیت قطع 234
- عدم امتناع اجتماع ضدین در امور اعتباریه 235
- شاهد عدم امتناع اجتماع ضدین در امور اعتباریه 236
- وجود تضاد در منشأ احکام اعتباریه 237
- پرسش: 238
- درس دوازدهم 239
- تجرّی 239
- تشابه اجتماع حکمین متضادین به اجتماع حکم ظاهری و واقعی 239
- اشاره 239
- فرق بین ما نحن فیه با جمع بین حکم ظاهری و واقعی 240
- لازمۀ تغایر کاشف و مکشوف در باب قطع 242
- احتمال عینیت کاشف و مکشوف در باب قطع 242
- معنای لغوی و اصطلاحی تجرّی 243
- عدم اختصاص تجری به باب قطع 244
- پرسش: 245
- اشاره 246
- صدق تجری در باب امارات بنا بر طریقیت 246
- عدم صدق تجری در باب امارات بنا بر سببیت 247
- بررسی صدق و عدم صدق تجری در باب اصول عملیه 248
- کفایت شک فعلی در باب استصحاب 249
- عدم صدق تجری نسبت به اصل استصحاب 250
- عدم تصور تجری در باب قطع تمام الموضوعی 251
- پرسش: 252
- اشاره 253
- جهات بحث در تجری 253
- کلامی بودن بحث تجرّی 254
- احتمال اصولی دانستن بحث تجری 254
- ملاک در اصولی بودن یک مسأله 255
- اختصاص قاعدۀ ملازمه به قبل از حکم شرع 256
- عدم جریان قاعده ملازمه در باب تجری 257
- پرسش: 258
- اصولی دانستن بحث تجری 260
- اشاره 260
- اصولی نبودن بحث در اطلاق و شمول ادله 261
- فقهی بودن بحث در شمول و عدم شمول اطلاق دلیل 261
- اصولی دانستن محل بحث، از باب کلیّت آن 262
- فاعلی بودن قبح تجری نزد شیخ و من تبعه 263
- فعلی بودن قبح تجری از نظر محقق عراقی(ره) 264
- عدم تغییر واقعیت به واسطه اعتقاد 265
- پرسش: 266
- احتمال لفظی بودن نزاع در قبح فعلی و فاعلی تجری 266
- حرمت تجری 267
- ادعای اجماع بر حرمت تجری 267
- درس شانزدهم 267
- اشاره 267
- وجود مخالف در باب اجماع بر حرمت تجری 269
- سندی بودن اجماع بر حرمت تجری 269
- عدم تصور تجری در باب قطع تمام الموضوعی 270
- وجود ملازمۀ عقلیه بین قبح شیء و حرمت آن 272
- پرسش: 273
- اشاره 274
- دلیل محقق نائینی(ره) برای اثبات حرمت تجری 274
- مغفول عنه بودن اراده در افعال مکلفین 275
- توقف اراده بر قطع طریقی و منافات آن با قطع موضوعی 276
- امتناع اخذ انقسامات لاحقه بر حکم در موضوع حکم 277
- مغفول عنه نبودن اراده از نظر محقق عراقی(ره) 278
- امتناع اخذ ارادۀ ناشی از تکلیف در متعلق تکلیف 279
- پرسش: 280
- اشاره 281
- ادعای اول: اختیار؛ متعلق تکلیف و حرمت 282
- موضوعیت علم به متعلق تکلیف یا احراز الموضوع 282
- اشکال ادعای اول؛ مغفول عنه بودن اراده و اختیار 283
- اشکال ادعای دوم؛ عدم موضوعیت علم در متعلق تکلیف 284
- پاسخ مرحوم عراقی از دو اشکال فوق 285
- پاسخ مرحوم عراقی از دو ادعای مدخلیت اختیار و موضوعیت علم 286
- پرسش: 287
- بررسی امکان خطاب کردن متجری 288
- اشاره 288
- صدور خطاب مستقل به عنوان متجری 289
- تعدد خطاب نسبت به عاصی و متجری و اشکال آن 290
- لزوم انبعاث از خطاب مولا 292
- پرسش: 293
- طریقۀ اثبات حرمت تجری 295
- اشاره 295
- امتناع اجتماع مثلین و لو عند القاطع 296
- لزوم جدا کردن مقام جعل حکم از مقام امتثال 297
- عدم تغییر یافتن نسبت بین احکام نزد متجری 298
- عدم حصول انبعاث از تکلیف کردن متجری به عنوان متجری 299
- احتمال وجود تأکید در تکلیف کردن متجری 299
- پرسش: 301
- اشاره 302
- اشکال خطاب کردن به متجریّ 302
- طریقی بودن قطع از نظر متجری 303
- تقسیم عناوین مغفول عنها 304
- دخالت علم در حرمت متجری به 305
- اثبات حرمت تجری به واسطه مخاطب قرار دادن متجری 305
- بررسی اثبات حرمت تجری از باب حرمت معلوم الحرمه 307
- پرسش: 308
- استحقاق عقوبت در تجری 309
- اشاره 309
- نقل اقوال در استحقاق عقوبت برای متجرّی 309
- درس بیست و دوم 309
- بیان مرحوم آخوند(ره) در استحقاق عقوبت در تجری از نظر عقل 310
- فرق عالم و جاهل از نظر استحقاق عقوبت 311
- منکرین استحقاق عقوبت در مورد متجرّی 312
- فرق تصور و تصدیق در استحقاق عقوبت 313
- مراد از تحقق معصیت واقعیه 313
- اراده و نقش آن در تحقق معصیت 314
- درس بیست و سوم 316
- ملاک در استحقاق عقوبت در معصیت واقعیه 316
- اشاره 316
- ملاک در استحقاق عقوبت 316
- مدلول روایات در باب تجری 317
- فرق میان متجری عاصی و غیر عاصی 318
- عناوین مطرح شده در ملاک استحقاق در مورد تجرّی 319
- اشکال مرحوم آقای بروجردی(ره) در اوامر و نواهی اختباریه 320
- پاسخ استاد به اوامر و نواهی اختباریه 321
- پرسش: 322
- اشاره 323
- ملاک استحقاق عقوبت در معصیت واقعی و تجری 323
- تالی فاسد طغیان در صورت ملاک استحقاق عقوبت بودن برای معصیت 324
- پاسخ استاد از محقق اصفهانی(ره) در تعدد عقوبت هنگام ارتکاب مفسده 326
- پرسش: 328
- اشاره 330
- مراد از تداخل در کلام صاحب فصول(ره) 330
- مراد از تجری 331
- بیان قائلین به وجود استحقاق عقوبت در تجری و معصیت 332
- کلام استاد در خلط عده ای میان تجرّی اصطلاحی با معصیت واقعیه 333
- تبدل عنوان و تأثیر آن در حسن و قبح 334
- تأثیر اعتقاد جنبی بر فعل متجرّی به 334
- اشاره 337
- استدلال مرحوم آخوند در موجب استحقاق عقوبت و حرمت فعل متجرّی به 337
- درس بیست و ششم 337
- طلب و اراده 337
- پاسخ استاد در موجب استحقاق عقوبت و حرمت فعل متجرّی به 338
- منتفی بودن استحقاق عقوبت 340
- بحث طلب و اراده 340
- خلط مرحوم آخوند(ره) در بحث طلب و اراده 341
- پرسش: 342
- فعل اختیاری و مقصود از اراده 343
- درس بیست و هفتم 343
- اشاره 343
- مراحل اراده و طلب 343
- مبادی اراده و اختیاری بودن آنها از نظر مرحوم آخوند«ره» 344
- مبادی اراده قبل از عزم 345
- اختیاری بودن مراحل بعد از عزم در اراده 347
- پرسش: 348
- اشاره 349
- کلام مرحوم صدر المتألهین در رابطۀ با افعال اختیاری و اختیاریت اراده 349
- بررسی الفاظ مشابه با اراده 351
- حبّ و مراحل مختلف آن 351
- علم و مراحل مختلف آن 352
- پرسش: 354
- اشاره 355
- تقسیم افعال انسان به جوارحی و جوانحی 357
- تصور؛ اولین مقدمه در اراده 358
- تصور؛ اختیاری یا غیر اختیاری 360
- حقیقت اختیاری بودن تصور 361
- پرسش: 361
- اختیاری یا اجباری بودن تصور در نفس 362
- اشاره 362
- بیان تسلسل در مبدأ اراده 363
- محدودۀ قاعدۀ؛ کل فعل ارادی لا بد و ان یکون مسبوقا بالاراده 364
- اختیاری بودن تصدیق به فائده 365
- ملاک در اختیاری بودن تصدیق به فائده 366
- فرق اختیاری بودن اعمال خارجی با اعمال نفسانی 367
- ملاک در اختیاری بودن اراده 368
- عدم جریان قاعدۀ«کل موجود یحتاج الی عله موجده» در مورد واجب الوجود 370
- اشاره 370
- اختیاری بودن اراده و مسبوقیت اراده 371
- فرق علم خدا و علم ممکنات 372
- فرق ارادۀ خدا با ارادۀ ممکنات 373
- الذاتی لا یعلل 377
- درس سی و دوم 377
- صحت یا عدم صحت پرسش از ذاتی شیء 377
- اشاره 377
- مراد از ذاتی در منطق 378
- بیان مراد از عدم تعلیل ذاتی 379
- سؤال از علت در قضایای ضروری الجهه 380
- بطلان سؤال از علت در برخی موارد 381
- پرسش: 382
- درس سی و سوم 383
- معنای سعادت و شقاوت 383
- اشاره 383
- سعادت و شقاوت 383
- استدلال به آیات برای تبیین معنای سعادت و شقاوت 385
- سعادت و شقاوت و ارتباط آن با«الذاتی لا یعلل» 386
- خصوصیات در لازم ماهیت 387
- بیان استاد در خصوصیات در لازم ماهیت 388
- پرسش: 389
- اشاره 390
- درس سی و چهارم 390
- کلام مرحوم آخوند«ره» در بیان ارتباط سعید و شقی با ماهیت 390
- جواب استاد در عدم ارتباط سعید و شقی با ماهیت 391
- استدلال به روایت نبوی بر خلاف مدعای مرحوم آخوند«ره» 392
- مراد از سعادتمند با اطلاع از عاقبت 393
- مؤید برای اثبات سعادتمندی بر اساس اطلاع از عاقبت 395
- مکمل برای اثبات اطلاق سعادتمندی بر اساس اطلاع از عاقبت 396
- پرسش: 397
- جمع اختیار انسان با مشیت الهی 398
- درس سی و پنجم 398
- اشاره 398
- سعادت و شقاوت لازمۀ وجود غیر اختیاری 399
- فرق سعادت و شقاوت با لوازم ماهیت 400
- استدلال به آیات قرآن برای اثبات استقلال انسان همراه با نیروی الهی 401
- جمع عصیان و اطاعت با مشیت الهی 402
- تبیین معنای عصمت 402
- تقریب عصمت و شباهت آن با عمل اختیاری 403
- پرسش: 405
- اشاره 406
- درس سی و ششم 406
- اقسام قطع 406
- قطع موضوعی و قطع طریقی 406
- قطع تمام الموضوع و قطع جزء الموضوع 407
- امکان عقلی در تمام صور قطع 409
- مراد از قطع به معنای صفتیت و کلام مرحوم صدر المتألهین(ره) 409
- کلام محقق نائینی(ره) در کاشفیت نسبت به قطع و پاسخ استاد 410
- پرسش: 411
- اشاره 412
- عدم لزوم کاشفیت برای قطع 412
- احتمال دخالت قطع به عنوان صفت نفسانی 413
- عدم امکان جمع بین تمام الموضوع بودن قطع و کاشفیت تامه آن 414
- اشکال دخالت داشتن واقع و عدم دخالت واقع در حکم مولا 415
- لزوم اجتماع لحاظین متافیین در قطع تمام الموضوعی 416
- خلط بین قطع مکلف با قطع مولا 417
- پرسش: 418
- درس سی و هشتم 419
- جمع بین قطع تمام الموضوعی و طریقیت آن در قضیۀ«القطع حجه» 419
- اشاره 419
- قطع موضوعی به لحاظ متعلق 419
- تنافی بین دخالت واقع و عدم دخالت واقع و جواب آن 422
- عدم لزوم دخالت واقع در قطع طریقی 422
- تقسیم قطع موضوعی به لحاظ متعلق آن 423
- پرسش: 425
- علت استحالۀ اخذ قطع به حکم در موضوع ضد همان حکم 426
- اشاره 426
- اختصاص تضاد به واقعیات و عدم ورود آن در اعتباریات 427
- شاهد بر امکان جمع در باب احکام 428
- اثبات استحاله از راه عدم قدرت مکلف 429
- عدم ارتباط بین مقام امتثال با مقام تعلق حکم 429
- تشابه بین ما نحن فیه با مسأله اجتماع اهم و مهم 431
- پرسش: 432
- اشاره 433
- استحالۀ اجتماع مصلحت ملزمه و مفسده ملزمه در شیء واحد 433
- امکان اجتماع مصلحت ملزمه و مفسده ملزمه در شیء واحد به دو عنوان 434
- معنای قطع موضوعی در ما نحن فیه 435
- پرسش: 439
- تفصیل بین قطع تمام الموضوعی و جزء الموضوعی 441
- اشاره 441
- مترتب بودن محل بحث بر بحث جواز اجتماع امر و نهی 442
- تغایر بین عموم و خصوص مطلق در عالم مفهومیت 443
- فرق بین دخالت واقع در جواز و عدم جواز اخذ قطع در حکم مضاد 445
- اخذ قطع در حکم مماثل 445
- امکان اجتماع ارادتین به واسطه تعدد عنوانین 446
- اختصاص بحث امتناع اجتماع ضدین به باب واقعیات 446
- لغویت اجتماع حکمین مثلین و جواب آن 447
- پرسش: 448
- لزوم دور از اخذ قطع در موضوع همان حکم 449
- اخذ قطع به حکم در موضوع همان حکم 449
- اشاره 449
- انقسامات سابقه بر حکم 450
- تفصیل بین تقیید لحاظی و نتیجه التقیید 450
- انقسامات لاحقۀ بر حکم 451
- امکان اخذ قطع در موضوع همان حکم به کمک متمم الجعل 454
- پرسش: 455
- اشاره 456
- تفاوت انقسامات لاحقه در جریان نتیجه التقیید در آنها 457
- تمامیت کلام محقق نائینی ره در قصد امر 457
- عدم فرق در امتناع دور بین تقیید لحاظی و نتیجه التقیید 458
- شرطیت علم در مسألۀ قصر و اتمام و جهر و اخفات 459
- فرق بین ما نحن فیه با مسألۀ قصر و اتمام و جهر و اخفات 460
- معنای حدیث«لا تعاد» و شباهت آن به محل بحث 461
- پرسش: 462
- بررسی معنای اطلاق و تقیید لحاظی 463
- اشاره 463
- معنای اطلاق و فرق آن با عموم 464
- امتناع سریان و شمول در معنای اطلاق 465
- تقابل بین اطلاق و تقیید 466
- بررسی تقابل عدم و ملکه 468
- پرسش: 470
- اشاره 472
- تفصیل؛ در اخذ قطع به حکم در موضوع شخص حکم 472
- جواز اخذ قطع بعنوان تمام الموضوع 473
- لزوم استحاله در هر دو قسم قطع در محل بحث 474
- لازمه عدم دخالت واقع در قطع تمام الموضوعی 476
- پرسش: 477
- امارات و اصول با قطع طریقی 479
- اشاره 479
- درس چهل و ششم 479
- قیام امارات و اصول مقام قطع طریقی 479
- معنای حجیت اصول عملیه 481
- استثنای خبر واحد در موضوعات خارجیه 482
- لازمه محدود دانستن حجیت استصحاب به شبهات موضوعیه 484
- پرسش: 485
- اشاره 486
- ارتباط بین دلیل حجیت امارات و جانشینی آن از قطع صفتی 486
- عدم امتناع جانشینی اماره از قطع صفتی به کمک دلیل سوم 487
- امکان جانشینی اماره از قطع موضوعی طریقی نزد شیخ(ره) 488
- امکان جانشینی اماره از قطع موضوعی طریقی 488
- امتناع جانشینی اماره از قطع موضوعی طریقی نزد مرحوم آخوند(ره) 489
- امتناع جمع بین لحاظ آلی و استقلالی 490
- پرسش: 491
- اشاره 492
- استحالۀ جانشینی اماره به جای قطع موضوعی طریقی نزد آخوند(ره) 492
- تنافی بین اخذ قطع طریقی در موضوع حکم 493
- اشکال جمع بین لحاظ آلی و استقلالی 494
- تفکیک بین حاکم به حجیت قطع و قطع قاطع 496
- پرسش: 498
- اشاره 499
- تصور دو مدلول طولی برای دلیل حجیت اماره 499
- ملازمۀ عرفیه بین حجیت اماره شرعا و جانشینی آن از قطع 500
- دلیل عقلی بر جانشینی اماره به جای قطع 501
- لزوم احراز اجزای مرکب قبل از حکم بر آن 502
- طرق احراز اجزای مرکب 502
- لزوم دور از تعبد واحد برای اثبات مدلول مطابقی و التزامی 503
- پرسش: 504
- دلیل جواز جانشینی امارات از قطع طریقی موضوعی نزد محقق نائینی(ره) 505
- اشاره 505
- لزوم استحاله جانشینی امارات از قطع طبق مبنای مصوبه 506
- عدم لزوم استحاله جانشینی امارات از قطع طریقی بر مبنای کاشفیت امارات 507
- عدم وجود جعل تأسیسی شارع در باب حجیت امارات 508
- معنای استشهاد ائمه(علیهم السلام) به قرآن 509
- عدم وجود تنزیل مؤدی به جای واقع در نزد عقلا 510
- پرسش: 511
- بررسی امتناع جانشینی امارات به جای قطع موضوعی طریقی 512
- اشاره 512
- عدم لزوم دور در صورت اثبات اجزاء موضوع به دو تعبد 513
- عدم لزوم فعلیت اثر برای صحّت تعبّد 515
- استفادۀ جانشینی قطع طریقی از تعبّد اول 516
- بطلان تمسک به دلالت اقتضا برای خروج کلام از لغویت 517
- پرسش: 518
- جانشینی امارات به جای قطع طریقی 519
- درس پنجاه و دوم 519
- اشاره 519
- جانشینی امارات به جای قطع طریقی 520
- مقام اثبات جانشینی امارات و اصول به جای قطع 520
- مجرای امارات 521
- دلیل رجوع عقلا به امارات 522
- ملاک عمل عقلا به امارات 523
- اثبات حجیت بعضی از امارات از طریق عقل 525
- دلالت دلیل حجیت امارات در مقام اثبات بر جانشینی آنها از قطع موضوعی 527
- اشاره 527
- اختصاص تنزیل امارات منزله قطع به باب حجیت 529
- تفصیل بین قطع صفتی و قطع طریقی 529
- عدم استفاده تنزیل امارات به جای قطع موضوعی صفتی از دلیل امارات 530
- تفصیل بین قطع موضوعی طریقی از جهت کاشفیت 531
- پرسش: 533
- اشاره 534
- جانشینی اصول عملیه از قطع طریقی از جهت معذّریت 534
- بررسی جانشینی اصول عملیه از قطع طریقی 534
- محدودیت حجیت اصول عملیه به باب معذّریت 535
- برگشت اصاله الاحتیاط به تنجّز تکلیف 536
- عدم وجود اصاله الاحتیاط عقلی 537
- عدم جانشینی اصول عملیه از قطع موضوعی 538
- پرسش: 539
- جانشینی اصول محرزه از قطع 540
- اشاره 540
- درس پنجاه و پنجم 540
- بررسی جانشینی اصول محرزه از قطع 540
- عدم اماریت استصحاب 541
- عدم حکایت کردن استصحاب از واقع 542
- استدلال به«ما ثبت یدوم» برای استصحاب و اشکال آن 543
- بررسی قاعده فراغ و تجاوز در جانشینی قطع 544
- پرسش: 546
- اشاره 547
- حکم به بقای متیقن بحسب ظاهر 547
- جانشینی قاعده تجاوز و فراغ از قطع 547
- درس پنجاه و ششم 547
- معنای استصحاب بنا بر افاده یقین تعبدی 548
- جانشینی استصحاب از قطع طریقی طبق احتمال اول 549
- جانشینی استصحاب به جای قطع موضوعی طبق احتمال دوم 550
- بررسی قاعده تجاوز و فراغ از نظر جانشینی قطع 551
- پرسش: 553
- بررسی لزوم موافقت التزامیه 554
- اشاره 554
- عدم امکان تعلق تکلیف به افعال جوانحیه 555
- فعل جوانحی بودن موافقت التزامیه و ثمرات آن 556
- امکان تعلق تکلیف به افعال جوانحیه و موارد نقض آن 557
- اختیاری بودن اراده 558
- نفسانی بودن ایمان و امکان تعلق تکلیف نسبت به آن 558
- پرسش: 559
- اشاره 560
- کفایت قدرت بالواسطه در صحت تعلق تکلیف 560
- عدم ملازمه بین قلبی نبودن تشریع و ما نحن فیه 561
- اشکال وجود نسبت در قضایای کاذبه 562
- عدم امکان خلق نسبت کاذبه در قلب 563
- کیفیت وجود نسبت در قضایای کاذبه 563
- عدم ارتباط بین قضایای کاذبه و محل بحث 564
- پرسش: 566
- اشاره 567
- لزوم موافقت التزامیه و ارتباط آن به اساس دین 567
- جریان اصول عملیه در اطراف علم اجمالی 567
- برگشت عدم لزوم موافقت التزامیه به خلل در اعتقاد 568
- خروج شک در حکم از بحث وجوب موافقت التزامیه 569
- جریان اصول عملیه در اطراف علم اجمالی 569
- ثمره بحث لزوم و عدم لزوم موافقت التزامیه 571
- پرسش: 572
- اشاره 573
- درس شصتم 573
- حجیت قطع قطّاع 573
- بررسی لزوم موافقت التزامیه در صورت وجود علم اجمالی 573
- تفصیل در لزوم موافقت التزامیه در اطراف علم اجمالی 574
- بررسی قطع قطاع از نظر حجیت 576
- عدم فرق در قطع طریقی بین راه حصول قطع 577
- تبعیت قطع موضوعی از کیفیت جعل 577
- عدم حجیت قطع حاصل از غیر کتاب و سنت نزد اخباریین 578
- انکار اخباریین نسبت به ملازمه بین حکم عقل و حکم شرع 579
- پرسش: 579
- علم اجمالی و حکم آن 580
- اشاره 580
- علم اجمالی از نظر منجّزیت و معذّریت 580
- درس شصت و یکم 580
- بررسی سقوط تکلیف به وسیله علم اجمالی 581
- احتمال بی اثر دانستن علم اجمالی 582
- عدم فرق بین مبغوضیت تفصیلی و اجمالی 583
- پرسش: 584
- تفصیل بین موافقت و مخالفت قطعیه در علم اجمالی 585
- اشاره 585
- عدم فرق بین علم تفصیلی و اجمالی از نظر موافقت و مخالفت 586
- دلیل قول مشهور بر عدم فرق بین علم اجمالی و تفصیلی 586
- مقتضای رجوع به عقل و عقلا در مورد علم اجمالی 587
- عدم فرق بین علم اجمالی و تفصیلی در موالی عرفیه 588
- پرسش: 589
- اشاره 590
- شباهت علم اجمالی به علم تفصیلی از نظر منجّزیت 590
- مقایسه کردن باب علم اجمالی به باب اجتماع امر و نهی 591
- نسبت بین حرام و مشتبه الحرمه 592
- تفاوت محل بحث با باب اجتماع امر و نهی 593
- فرق بین شبهات بدویه و شبهات مقرونه به علم اجمالی 594
- پرسش: 595
- قیاس باب علم اجمالی به باب اجتماع امر و نهی 596
- اشاره 596
- خصوصیت باب اجتماع امر و نهی از نظر تعلق تکلیف 597
- خصوصیت محل بحث از نظر تعلق تکلیف 598
- فرق محل بحث با باب اجتماع از نظر واقعی یا ظاهری بودن حکم 599
- پرسش: 601
- اشاره 602
- صور امتثال علمی اجمالی(احتیاط) 602
- حکم احتیاط در صورت عدم تمکن از امتثال تفصیلی 602
- حکم احتیاط در صورت استلزام با تکرار 603
- بطلان عبادات جاهل 604
- تمسک به اجماع منقول در محل بحث 605
- پرسش: 606
قطع موضوعی به لحاظ متعلق
درس سی و هشتم
اشاره
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.
قطع موضوعی به لحاظ متعلق
اینکه مرحوم محقق نائینی(ره) فرمودند که اگر قطع از یک طرف به عنوان موضوعیت اخذ بشود، و از طرفی به عنوان طریقیت ملحوظ مولا باشد، اجتماع لحاظین متنافیین لازم می آید، که روی این احتمال بحث می کردیم. در جواب حلی ایشان گفتیم: بین این دو لحاظ هیچ گونه منافاتی وجود ندارد، برای اینکه این قطعی که در حکم مولا به عنوان موضوع اخذ شده، مقصود، قطعی است که برای قاطع طریقیت دارد، قطع مکلّف که برای مکلّف، طریقیت دارد، این قطع طریقی مکلّف در حکم مولا، موضوعیت پیدا می کند و این چه اشکالی دارد؟
جمع بین قطع تمام الموضوعی و طریقیت آن در قضیۀ«القطع حجه»
برای توضیح این مطلب، مسألۀ بعضی از امارات را ذکر کردیم، لکن یک توضیح بالاتری