سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 435

حکم به هم مخلوط کرد. صلاه در جای خودش مأموربه است، غصب هم در کتاب الغصب منهی عنه است. حالا این دو تا عنوان در یک وجود خارجی مجتمع شدند، امّا این وجود خارجی«مع کونه واحدا وجودا، لکنه متعدد عنوانا» عنوان آن متعدد است، و مصداقیت آن برای دو مفهوم است، هم مصداقیت للصلاه دارد که معنای آن این است که محور مصلحت، عبارت از صلاه است، هم مصداقیت للغصب دارد که معنای آن این است که«ما یقوم به المفسده» عبارت از عنوان غصب است.

پس اگر وجود واحد دارای دو عنوان بود، همان طوری که در بحث اجتماع امر و نهی تقریبا نوع محققین بعد از مرحوم آخوند(قدس سره) قائل به جواز اجتماع شده اند، با اینکه بین عنوانین، عموم و خصوص من وجه وجود دارد و عموم و خصوص من وجه، طبعا مادۀ اجتماع و مورد تصادق دارد. در ما نحن فیه هم همین طور است مولا می گوید: صلاه الجمعه ای که مقطوع الوجوب باشد، یکون محرّمه. پس آنکه حرمت روی آن بار شده و موضوعیت برای حرمت دارد، به عنوان مقطوع الوجوب بودن است.

معنای قطع موضوعی در ما نحن فیه

در اینجا یک نکته ای را باید عرض بکنیم که در این تعبیراتی که در این مثالها ذکر می کنیم، تسامح هست برای اینکه ما نمی خواهیم بگوییم که شرط حرمت صلاه جمعه عبارت از قطع به وجوب نماز جمعه است، مثل یک قضیه شرطیه و یک واجب مشروط. در«ان جائک زید فاکرمه» متعلق وجوب، اکرام است، و لو اینکه آورده وجوب و شرط تحقق وجوب، عبارت از مجیء زید است. مثال در ما نحن فیه بالاتر از این مسأله است. در قطع موضوعی معنایش این است که خود قطع در موضوع دخالت دارد، خود قطع به عنوان موضوعیت نقش دارد، مثل این