سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 595

و این علم موجب تنجّز آن تکلیف معلوم بالاجمال شده، این فارق بین شبهتین است. در شبهات بدویه که البته آنجا هم خودش بحث دارد که ما بحثش را در آینده نزدیک ان شاء الله در مسألۀ جمع بین حکم ظاهری و واقعی که یکی از مسائل مشکل اصولیه است که چطور بین حکم ظاهری و حکم واقعی جمع می شود مطرح می کنیم، آنجا جمع بین حکم واقعی و ظاهری را؛ اما در ما نحن فیه مسأله قطع در کار است، ارادۀ جدیه مولا در کار است، علم هم به حکم فعلی متعلق است، آیا یجوز للشارع که هم بگوید: «اجتنب عن الخمر الموجود فی البین بالحکم الفعلی المنجّز» و هم ولو نسبت به یکی از طرفین، بگوید: «هذا بما انه مشتبه الخمریه لا یجب الاجتناب عنه»؟

پس مقایسه کردن بین ما نحن فیه و بین مسأله صلاه و غصب، درست نیست، و اساسش همین است که در مسأله صلاه و غصب، این دو حکم ربطی به هم ندارند، احدهما نسبت به دیگری نظارتی ندارد اما در مسأله مشتبه الخمریه، ناظر به حرمت خمر و لزوم اجتناب از خمر است، نه اینکه نفس مشتبه الخمریه ولو اینکه خمر دارای حرمتی نباشد، می خواهد یک حکم به حلیتی روی آن ثابت بکند.

پرسش:

1 - شباهت علم اجمالی را به علم تفصیلی از نظر منجّزیت تکلیف توضیح دهید.

2 - شبهه مقایسه کردن باب علم اجمالی به باب اجتماع امر و نهی را توضیح دهید.

3 - تفاوت محل بحث را با باب اجتماع امر و نهی بیان کنید.

4 - فرق بین شبهات بدویه و شبهات مقرونه به علم اجمالی از نظر اجرای اصل چیست؟