سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 9 صفحه 83

صلاه چه خصوصیاتی دخالت دارد؟ من الان غرضم متعلق به عدم بیان خصوصیات و جزئیات نماز است، فقط غرضم متعلق به این است که در شریعت اسلام یک فریضه ای به نام صلاه وجود دارد، چطور می شود به کلام این مولا استدلال کرد و کلام مولا را حمل بر اطلاق کرد؟ و از«اقیموا الصلاه» استفاده کنیم که مثلا سوره جزئیت ندارد و فلان شرط مشکوک و شرطیت ندارد، آیا در چنین حالی چنین عبارتی صلاحیت یک چنین استناد و استدلال به او برای نفی جزئیت مشکوک الجزئیه و شرطیت مشکوک الشرطیه وجود دارد؟ این یک امر روشنی است که انسان نمی تواند در آن مناقشه ای داشته باشد.

جواب حلّی استاد به کلام محقق حائری ره

حرف ایشان و فرمایش ایشان این بود که اذا دار الامر بین اینکه کلام مولا حمل بر مطلق بشود که هیچ شبهه ای و توجیهی در آن وجود نداشته باشد، و بین اینکه کلام مولا حمل بر چیزی بشود که جای سؤال درش هست و نیاز به توجیه دارد، ظاهر این است که باید حمل بشود بر آنکه نیاز به توجیه و وجود شبهه ای درش نیست. می گوییم: این ظهور چه ظهوری است؟ آنکه به عنوان جواب حلی از فرمایش ایشان مطرح است، این معنی است. این که شما می گویید: ظاهر این است که کلام مولا ازش اراده شده یک چیزی که لا یحتاج الی التوجیه و السؤال، این ظهور چه ظهوری است؟ بحث این است، این ظهور را شما از کجا پیدا کردید؟ منشأ این ظهوری که شما ادعا می کنید آیا این ظهور در ارتباط با لفظ است؟ لفظ که درش مراد متکلم مطرح نیست، مسألۀ این که ارادۀ متکلم به چه چیزی متعلق شده است این را نمی توانیم به حساب لفظ بگذاریم، حتی در موارد دیگر. همین اصالت الظهور در جاهایی که شما تمسک به اصالت الحقیقه و اصالت الظهور می کنید، می گویید: اگر مولایی گفت: رأیت اسدا، هیچ قرینه ای هم اقامه نکرد بر اینکه مقصود از اسد غیر حیوان مفترس است، قرینه ای بر اینکه مقصود از اسد رجل شجاع است، اقامه نکرد، شما اینجا چه می کنید؟ می گویید: ما یک اصلی داریم به نام اصالت الحقیقه، یا اصالت الظهور که ما مکرر عرض کرده ایم که اصالت الحقیقه یک شعبه ای است از اصالت الظهور. این اصالت الحقیقه چه اصلی است، و چه می گوید؟ و چه کسی می گوید این اصالت الحقیقه را؟ اصالت الحقیقه و اصالت الظهور، اینها اصل عقلائی است، یعنی ربطی به مقام دلالت لفظ ندارد. اسد، آنکه به او مربوط است این است که انّه وضع لمعنا و هو الحیوان المفترس، و له دلاله وضعیه علی الحیوان المفترس. اما