سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 10 صفحه 297

ندارد، این یک مسأله ای است که نتیجۀ تشرف من به محضر حضرت بقیه الله(روحی له الفداء) بوده. پس خود ایشان که نه اجمالا و نه تفصیلا، به هیچ وجه مسأله تشرّف را مطرح نکرده، ما هم که یک دلیل قطعی بر تشرف ایشان نداریم، کتابهایی که شرح حال ایشان را نوشته اند، یک چنین مسائلی را گفته اند و ما هم تکذیب نمی کنیم برای اینکه ثبوتا وجهی برای تکذیب وجود ندارد، پیداست که یک افراد معدود و نادری، دارای یک لیاقتهای خاصّی هستند که این صلاحیت ثبوتا در آنها وجود دارد. ما نمی توانیم اصل این معنی را انکار کنیم، اما اثباتا بخواهیم روی یک کسی این معنی را پیاده کنیم، یک دلیل قاطعی بر این مطلب وجود ندارد، ما هستیم و این شرح حالها و بیوگرافی هایی که از بزرگان در اختیار ما هست، ما چه می دانیم که برحسب واقع، این طور است، مخصوصا با توجه به اینکه ادعا، خیلی زیاد است و حرفهای دروغ هم زیاد است، حتی فی زماننا هذا هم خیلی از این مسائل هست که وقتی انسان کاملا دنبال می کند می بیند به یک مستند معتبر دسترسی پیدا نمی کند.

پس مقدس اردبیلی ادعای اجماع کرده، خودش هم نیامده وجه این اجماع را مسألۀ تشرّف بیان بکند، لا اجمالا و لا تفصیلا. بله؛ اگر مدعی تشرّف بود و آن روایاتی که در رابطه با تکذیب ادعای تشرف است در کار نبود، ما از مقدس اردبیلی می پذیرفتیم، هیچ مشکلی در این رابطه وجود نداشت، همانطوری که زراره می گوید: من خدمت امام صادق(علیه السلام) رسیدم و این مسأله را پرسیدم و این جواب را شنیدم، اگر مشکلات و موانع نبود، خود ایشان هم ادعا می کرد، ما شبیه همان روایت زراره، روایت ایشان را قبول می کردیم، دارد یک مسألۀ فقهیه ای را علی فرض تشرّف، بیان می کند آن هم از زبان مبارک خود امام، اما مسأله اینطور نیست. با وجود چنین روایاتی، نمی شود یک چنین ادعایی وجود داشته باشد.

پس مقدس اردبیلی می ماند و فرضا ادعای اجماع، خود ایشان هم وجه این اجماع را بیان نکرده، مسألۀ تشرف را به میان نیاورده، این یک اجماع منقول به خبر واحد می شود، یعنی ما نمی دانیم که مستقیما نظر امام را حسّا گرفته، احتمال می دهیم بر طبق بعضی از مبانی دیگری که از مرحوم شیخ طوسی تا زمانهای بعدی ذکر کرده اند، بر طبق یکی از آن مبانی بوده، روی قاعدۀ لطف بوده، روی ملازمه عادیه بوده، روی بعضی از وجوه دیگر بوده است. لذا اجماع تشرفی اگر هم موضوع پیدا بکند، نتیجه عملی بر آن ترتب پیدا نمی کند و در مقام عمل ما نمی توانیم اثری بر آن مترتب کنیم به همین علتی که برای شما عرض کردم. نتیجتا این دو راه نمی تواند برای کشف اجماع از موافقت معصوم مفید باشد.