سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 10 صفحه 462

از حواشی بسیار دقیق و متقن و مشکل هم هست، خواسته اند از این جواب اخیر، جواب بدهند و یا به تعبیر دیگر: یک ایرادی بر این جواب اخیر در آن حاشیۀ رسائل دارد، و خلاصۀ ایراد ایشان این است که می فرماید: اینکه شما امر را دائر بین دو مطلب کردید و دو صورت تصویر کردید، همۀ اخبار آحاد را یک طرف قرار دادید و خبر سید مرتضی را طرف دیگر و گفتید: امر دائر بین این است که ما یا خبر سید مرتضی را بگیریم و همۀ اخبار دیگر را خارج کنیم و یا بالعکس، مسأله اینطور نیست بلکه یک راه دیگری وجود دارد و یک فرض سومی در کار است و آن این است که این اخبار آحادی که شما در مقابل خبر سید قرار دادید، اینها دو قسم هستند: یک قسمشان اخبار آحادی است که تحققش و وجودش بعد از خبر سید مرتضی تحقق پیدا کرده، اخبار آحاد بعد از این خبر سید مرتضی است، قسم دیگر اخبار آحاد قبل از این خبر سید مرتضی است، چون سید مرتضی در یک حد متوسط زمانی قرار گرفته، هم قبل از او اخبار آحاد وجود داشته و هم بعد از این خبرش اخبار آحاد متکثری وجود داشته است.

و اگر ما بخواهیم ادلۀ حجیت را شامل فقط خبر سید مرتضی بدانیم، لازمۀ شمولش نسبت به خبر سید مرتضی این است که آن قسم اول که عبارت از آن اخبار آحاد بعد از خبر سید مرتضی است، اتصاف به حجیت نداشته باشد، اما اخبار آحادی که قبل از این خبر سید مرتضی تحقق داشته، این خبر دیگر نسبت به آنها نمی تواند اثری داشته باشد، برای اینکه حجیت(با این توضیحی که من عرض می کنم) مثل یک عرضی می ماند که تا زمانی که معروضش تحقق پیدا نکند، این عرض عارض او نمی شود. حجیت، حکم است، حکم وضعی است. حکم وضعی، تابع موضوعش است. اول باید موضوع تحقق پیدا بکند، تا مسألۀ حجیت یا عدم حجیت بر آن موضوع، بار شود. و تا زمانی که این خبر سید مرتضی لباس وجود پیدا نکرده و هنوز عنوان خبری بر آن تطبیق پیدا نکرده نمی شود قبل از صدور و تحقق این خبر، ادلۀ حجیت خبر واحد، خبر سید مرتضی را بگیرد، چون هنوز سید مرتضی خبری نداده، هنوز موضوع خبر تحقق پیدا نکرده و معنا ندارد که عنوان حجیت عارض بر آن خبر بشود و مترتب بر آن خبر بشود.

در نتیجه تا زمانی که خبر سید مرتضی تحقق پیدا نکرده، موضوع دلیل حجیت که می خواهد خبر سید مرتضی را بگیرد و با گرفتن حجیت خبر سید مرتضی را، نتیجتا خبرهای دیگر از حجیت ساقط بشوند، این نتیجه این می شود که ادلۀ حجیت خبر سید مرتضی را