سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 10 صفحه 470

مال ادلۀ لفظیه است، باید دلیل لفظی باشد مثل«صدق العادل». اگر دلیل ما لفظی بود، پای انصراف و شبهۀ انصراف مطرح بود، لکن بعد ما می گوییم که عمدۀ دلیل ما بر حجیت خبر واحد، بنای عقلا با عدم ردع شارع است. در بنای عقلا معنی ندارد کسی ادعای انصراف کند، مگر اینکه به یک صورت دیگر در اینجا مسأله را مطرح کند، بگوید که بنای عقلا دلیل لبی است و دلیل لبی، قدر متیقن دارد، قدر متیقنش اخبار بلا واسطه است، اما اگر خبر مع الواسطه شد، ما شک داریم که بنای عقلا در اخبار مع الواسطه بر عمل به این اخبار هست یا نه، اینجا ما قبول می کنیم ولی به یک شرط، می گوییم: اگر ما شک کردیم، حق با شماست، برای اینکه ادلۀ لبیّه که می گویند: باید بر قدر متیقن اقتصار کرد، مال آنجائی است که نسبت به غیر قدر متیقن، مشکوک باشد، اما اگر ما گفتیم که در بنای عقلا بر عمل به خبر ثقه فرقی نمی کند بین اینکه واسطه باشد یا واسطه نباشد؟ کما اینکه ما می بینیم، یک مطلبی را کسی بلا واسطه برای انسان نقل بکند یا با دو سه واسطه که همه ثقه هستند، در وثاقتشان جای تردید نیست، آیا از نظر عقلا و ترتیب اثر، بین اینها فرق وجود دارد؟ اگر ما تردید کردیم، مسألۀ اقتصار بر قدر متیقن، مطرح است، اما در این رابطه با توجه به بنای عقلا، هیچ گونه تردیدی نداریم. پس این تقریب به این صورت قابل جواب است.

پرسش:

1 - جواب مرحوم آخوند(ره) از اشکال شمول خبر سید(ره) نسبت به خود خبر سید چیست؟

2 - اشکال استاد بر جواب مرحوم آخوند(ره) را بیان کنید.

3 - اشکال عدم شمول ادلۀ حجیت خبر واحد نسبت به اخبار مع الواسطه را تقریب کنید.

4 - جواب از انصراف ادله حجیت خبر واحد از اخبار مع الواسطه چیست؟

5 - اختصاص انصراف به ادله لفظیه بیانگر چیست؟