سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 10 صفحه 477

اخبار مع الواسطه وقتی که شیخ طوسی می گوید: «حدثنی المفید»، این«حدثنی المفید»، موضوع خارجی است و این موضوع خارجی، اثر شرعی ندارد جز همین«صدّق العادل».

یک اثر شرعی دیگری، غیر از مسألۀ وجوب تصدیق که مفاد همین«صدّق العادل» است، در خبر المفید تحقق ندارد.

بگویید: چه مانعی دارد که«صدّق العادل» قول شیخ طوسی را شامل بشود به لحاظ اینکه مخبربهش، موضوع برای همین وجوب تصدیق عادل است؟ مستشکل می گوید: غیر معقول است، برای اینکه وقتی که«صدّق العادل» می خواهد یک موضوع خارجی را شامل بشود، باید ناظر باشد و در رتبۀ متقدمه، شما یک اثر شرعی تصور بکنید، مثل همان جواز صلاه خلف العادل و خلف زید العادل تا این«صدّق العادل» با نگاه به آن اثر، اخبار به عدالت زید را شامل بشود. پس باید یک اثر شرعی در رتبۀ متقدمۀ بر«صدّق العادل» وجود داشته باشد، اما اگر«صدّق العادل» بخواهد مخبربهی را شامل بشود که هیچ اثری غیر از نفس این«صدّق العادل» بر آن ترتب پیدا نمی کند، مثل همین حدیث المفید و خبر المفید در آنجائی که شیخ طوسی می فرماید: «حدثنی المفید» این معنایش این است که«صدّق العادل» در رتبۀ متقدمۀ بر خود«صدّق العادل» باشد و این، یک امر مستحیل و امر غیر معقولی است و فرض این است که حدیث المفید هم هیچ اثر شرعی دیگری غیر از نفس این«صدّق العادل» ندارد.

این هم یک اشکال و تقریب است و شاید به یک معنا، دقیق تر از تقریب قبلی است.

مرحوم محقق نائینی(ره) از این تقریب جوابی ذکر کردند که دقت بفرمایید.

پرسش:

1 - تقریب دوم اشکال عدم شمول ادلۀ حجیت خبر واحد نسبت به خبری که حکم شرعی یا موضوع حکم شرعی نباشد را بیان کنید.

2 - جواب از اشکال فوق چیست؟

3 - آیا اخبار کتب اربعه دارای اثر شرعی است؟ توضیح دهید.

4 - تقریب سوم اشکال عدم شمول ادلۀ حجیت خبر واحد نسبت به اخبار مع الواسطه را بیان کنید.