سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 11 صفحه 264

که موجب و منشأ برای شک شما شده است، وجود دو قسم واقعی حلال و حرام در رابطۀ با مایع است«المایع اذا کان خمرا فهو حرام و اذا کان خلا فهو حلال».

پس این روایت که می گوید: «کل شیء فیه حلال و حرام»، اولا ناظر به این است که این «فیه حلال و حرام» معنایش این نیست که در یک شیء، شما احتمال حلیت و احتمال حرمت بدهید. کلمۀ احتمال در این روایت مطرح نیست. «کل شیء فیه حلال» یعنی حلال واقعی معلوم بنوعه و حرام واقعی معروف و معلوم بنوعه» و همین سبب شک شده است که شما در این شیء خارجی، شک کنید که آیا از مصادیق حلال است و یا از مصادیق حرام است.

اما در مسألۀ شرب توتون در شبهات حکمیه آن چیزی که سبب شده است که شما در حرمت شرب توتون شک کنید و تردید برای شما پیدا شود، مسألۀ دیگری مطرح نیست، شما می بینید که یک نصّی که دلالت بر جواز کند، ندارید، نصّی هم که دلالت بر حرمت کند، ندارید.

به عبارت دیگر: آیا منشأ شک شما در حرمت شرب توتون(کما این که بعضی از محققین می گویند) این است که در رابطۀ با شرب، یک شرب حلالی داریم به نام شرب الماء و یک شرب حرامی داریم به نام شرب الخمر که در شرب هم حلال و حرام وجود دارد، لذا سؤال این است: علت این که من در حرمت شرب توتون، شک کردم این است که در شرب، دو نوع وجود دارد: یکی«شرب الماء حلال» وجود دارد و یک«شرب الخمر حرام» وجود دارد؟ یا اینکه اگر همۀ انواع شرب ها غیر از شرب توتون محکوم به حرمت بودند، باز هم شرب توتون برای شما مشکوک الحلیه و مشکوک الحرمه بود و اگر همۀ شرب ها، غیر شرب توتون، محکوم به حلیت بودند باز هم شرب توتون روی ملاک خودش که یا منشأ شکّ، عدم نصّ است یا اجمال نصّ است و یا تعارض نصّین است که در شبهات حکمیه یکی از این سه تا وجود دارد: یا منشأ، عدم النص است، یا منشأ، اجمال النص، یا منشأ، تعارض نصّین یا نصوص واردۀ در مسأله است.

در نتیجه این«کل شیء فیه حلال و حرام» دو نکته را دلالت می کند؛ یکی اینکه«فیه