سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 11 صفحه 447

استصحاب کنید لذا در باب استصحاب، یکی از بحثهایی که مطرح است، این است که انسان می تواند در مورد شک، حکم شریعت سابقه را استصحاب کند، برای اینکه معنای اینکه دین اسلام، ناسخ همۀ ادیان گذشته است، این نیست که جمیع احکام گذشته را نسخ کرده، خود اسلام می فرماید: «کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم»، در باب نماز، حضرت عیسی(علیه السلام) می فرماید: «و اوصانی بالصلاه و الزکاه ما دمت حیّا»، معنای نسخ، این نیست که همۀ احکام شرایع سابقه در دین اسلام، نقض شده، بلکه معنای نسخ، این است که جملۀ معتدبه و قسمت مهمی از احکام گذشته، نسخ شده و قسمت مهمی هم به قوت خودش باقی است.

حال اگر شما فرض کنید که حکم شرب توتون را در شریعت عیسی می دانید، و می دانید که در شریعت عیسی، شرب توتون حرام بوده، و الان که شک دارید، استصحاب بقای حرمت را جاری کنید و اگر می دانید که در شریعت عیسی، حلال بوده، استصحاب حلیت را جاری کنید و مجالی برای اصاله البرائه نیست و اگر شما نمی دانید که شرب توتون در شریعت عیسی(علیه السلام) محکوم به چه حکمی بوده و راهی هم برای استکشاف این معنی ندارید، اینجا بحث پیش می آید که شما شک دارید که آیا در دین اسلام، جعل حرمت برای شرب توتون امضاء و یا تأسیسا شده یا نه؟ استصحاب عدم را جاری کنید، بگوئید که اصل، این است که جعل حرمتی امضاء و یا تأسیسا برای شرب توتون نشده و به کمک این استصحاب، مسأله تمام می شود، و دیگر چه موردی باقی می ماند که بخواهید به اصاله البرائه تمسک کنید؟ اصاله البرائه متأخر از استصحاب است و هر کجا استصحاب پیاده شود، دیگر جا برای اصاله البرائه نیست، پس کجا می توانید جائی را پیدا کنید که از حیطۀ جریان استصحاب نفیا یا اثباتا خارج باشد؟ جائی پیدا نمی شود.

مگر اینکه بگویید: در شرایع گذشته به علت نبودن موضوعات مستحدث، حکمی برای آن نفیا یا اثباتا وجود نداشته، بگوئیم: اصلا توتون یک امر حادثی است، و اینطور نیست که سابقه داشته باشد و در شرایع گذشته حکمی برای آن بوده باشد، به لحاظ اینکه