سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 11 صفحه 492

تنافی وجود ندارد که ما مسألۀ تخصیص را مطرح کنیم زیرا دلیل حجیّت خبر واحد، می گوید: «صدق العادل» به عبارت دیگر می گوید: «خبر الثقه و خبر العادل حجه مطلقا».

این دلیل حجیّت خبر ثقه است. اخبار«من بلغ» به فرمایش ایشان می گوید که در مستحبات هم خبر ثقه حجت است و هم خبر غیر ثقه. مگر این با ادله حجیّت خبر واحد منافات داشت؟ ادلّه حجیّت خبر واحد که مفهوم ندارد، ادلّه حجیّت خبر واحد به عبارت روشن«صدق العادل» است. «صدق العادل یعنی قول العادل حجه» اخبار«من بلغ» می گوید که قول غیر عادل هم حجت است منتها در مستحبات، آیا این دو باهم منافات دارد که مسألۀ تخصیص و عام و تخصیص عموم در کار باشد؟ این ربطی به دلیل حجیّت خبر عادل ندارد.

در بین ادله ای که ما داشتیم، یک آیه ای داشتیم به نام آیه نبأ. این آیه منطوقی داشت که «إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا» یعنی بر قول فاسق ترتیب اثر ندهید. اولا که استدلال به این آیه برای حجیّت خبر عادل، ناتمام بود همان طوری که ملاحظه کردید. ثانیا این منطوق تنها در این آیه است. پس خوب بود که ایشان بین دلیل اخبار«من بلغ» با منطوق آیۀ نبأ نسبت سنجی داشته باشد نه نسبت سنجی بین اخبار«من بلغ» و ادله حجیّت خبر واحد.

حجیّت خبر واحد، حکم اثباتی است و اخبار«من بلغ» هم یک حکم اثباتی است. او محدودۀ دائره حکم اثباتی اش مخصوص خبر عادل است و این به خبر عادل محدود نیست و در باب مستحبات توسعه قائل است و می گوید: «سواء کان عادلا او غیر عادل» به نظر شما«یکون قوله حجه».

مفهوم آیه نبأ می گوید که«ان جاءکم عادل بنبأ» لازم نیست تبین کنید، اخبار«من بلغ» می گوید که در باب مستحبات چه عادل باشد و چه غیر عادل«لا یجب التبین». آیا بین این اخبار با مفهوم آیه نبأ که دلیل بر حجیت خبر واحد است، یک نوع معارضه ای تحقق دارد تا مسألۀ تخصیص عام مطرح بشود؟ مسألۀ تخصیص در حقیقت مال جایی است که در ایجاب و سلب باهم اختلاف داشته باشند او«اکرم العلماء» می گوید و این می گوید:

«لا یجب اکرام زید العالم» یا بالعکس اما اگر او گفت: «اکرم العلماء» و این هم گفت: «اکرم