سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 11 صفحه 494

الشک ترتب ندارد. این لسانش، لسان تشریع است. اما در اخبار«من بلغ» کجایش چنین معنایی را دلالت دارد؟ این همه شما روایات«من بلغ» را خواندید و مطالعه کردید و دقت کردید، اصلا در ذهنتان آمد که این روایات«من بلغ» ناظر به ادلۀ حجیت خبر واحد است و در حقیقت در مقام تفسیر و توضیح ادله حجیت خبر واحد است؟ آیا چنین معنایی در ذهن آمد؟ چنین ضرورتی را شما احساس کردید حتی لو فرضنا که اصلا ما ادله ای به نام ادله حجیت خبر واحد نمی داشتیم؟ اگر فرضا این ادله حجیت خبر واحد اصلا موضوع نداشت، آیا باید اخبار«من بلغ» را کنار بگذاریم و بگوییم: حالا که ادلۀ حجیت خبر واحد وجود ندارد، دیگر اخبار«من بلغ» چه معنایی می تواند داشته باشد؟ یا معنای اخبار«من بلغ» به قوت خودش باقی است چه ادله ای به نام ادله حجیّت خبر واحد وجود داشته باشد و یا وجود نداشته باشد و این کاشف از این است که عنوان حکومت در اخبار«من بلغ» به هیچ وجه تحقق ندارد.

و اما جواب دومی که ایشان از ان قلت داده اند، فرموده اند: ما فرض می کنیم که مسألۀ حکومت نیست و مسألۀ معارضه هست، لکن در متعارضین بالعموم و الخصوص من وجه در ما نحن فیه مجبوریم مادۀ اجتماع که آن خبر ضعیفی است که برای مستحبی وارد شده است را در اخبار«من بلغ» داخل کنیم برای اینکه اگر در ادلّۀ حجیّت خبر واحد داخل کردیم، دیگر اخبار«من بلغ» سرش بی کلاه می ماند، دیگر موردی برای آنها باقی نمی ماند، لذا برای اینکه برای اخبار«من بلغ» موردی محفوظ بماند، ناچاریم که مادۀ اجتماع را داخل در اخبار«من بلغ» قرار دهیم ولو اینکه مسألۀ حکومت در کار نباشد و صرفا همان مسائل معارضه مطرح باشد. آیا این فرمایش ایشان درست است؟

اولا شمایی که می گویید: عام و خاص من وجه یعنی چه؟ اگر ما مادۀ اجتماع را به اخبار«من بلغ» ندهیم، اخبار«من بلغ» بلامورد می ماند، پس مادۀ اجتماعش کجاست؟ مادۀ افتراقش کجاست؟ مادۀ افتراق که سرجای خودش باقی است. چیزی که در ذهن ایشان شبهه ایجاد کرده است این است که مادۀ افتراقش خبر واحد ثقه ای است که دلالت بر مستحب می کند و ایشان می گوید: ما نیازی به اخبار«من بلغ» نداریم و خود ادلۀ