سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 11 صفحه 559

نقش دو علم اجمالی در موافقت قطعیه و مخالفت قطعیه

لذا روی این نکته است که برای ما این دوتا علم اجمالی پیدا می شود، و الاّ اگر اقل و اکثر ارتباطی بود، و یا واقع تکرر نداشت، چنین علم اجمالی برای ما پیدا نمی شد. اما با توجه به این جهات، دو علم اجمالی پیدا شده است. تا اینجا از نظر این که این دوتا علم اجمالی هست؛ حالا نقش این دوتا علم اجمالی چیست؟ این دوتا علم اجمالی در عین این که باهم ملازمند، این جهت در بینشان وجود دارد که موافقت قطعیۀ هرکدام، مخالفت قطعیۀ دیگری هست. مثلا اگر اول را این طور فرض کردیم که شما علم اجمالی دارید به این که یا این هفته واجب است و یا هفته دیگر حرام است. شما بخواهید موافقت قطعیه را انجام بدهید، موافقت قطعیه اش به این است، که این هفته بخوانید، هفته دیگر ترک بکنید. خود این علم اجمالی فی نفسه، موافقت قطعیه اش حاصل شده است. اما همین موافقت قطعیه، مخالفت قطعیۀ علم اجمالی دوم است. برای این که علم اجمالی دوم این بود که یا این هفته حرام است، در حالی که شما خواندید و یا هفته آینده واجب است، در حالی که شما هفته آینده ترک کردید. پس با وجود ملازمۀ بین این دو علم اجمالی، موافقت قطعیه هرکدام عین مخالفت قطعیه دیگری خواهد بود. اگر بخواهید موافقت قطعیه را راجع به علم اجمالی دوم بگیرید، می بینید عین مخالفت قطعیه علم اجمالی اول است. پس ما دوتا علم اجمالی ملازم داریم که هرکدام ضمن این که موافقت قطعیه دارد و مخالفت قطعیه دارد، موافقت قطعیۀ هرکدام، عین مخالفت قطعیۀ دیگری خواهد بود. تا اینجا که تصورش روشن است.

(سؤال... و پاسخ استاد) مگر تصور نکردیم، مخالفت قطعی، یعنی وجود دوتا علم اجمالی، وقتی که ما دوتا علم اجمالی را تصور کردیم، ملاحظه می کنیم که هرکدام یک موافقت قطعیه دارد، علم اجمالی به این که این هفته واجب و هفته آینده حرام. شما این هفته بخوانید هفته آینده ترک کنید، این موافقت قطعیه این علم اجمالی است ولی همین موافقت قطعیه، مخالفت قطعیه علم اجمالی دوم است، برای این که علم اجمالی دوم