سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 102

درس دویست و سی و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

حکم ترخیص ادلۀ حلیت در بعض اطراف

بحث در این بود که آیا ادلۀ حلیت«کل شیء هو لک حلال حتی تعرف الحرام» یا«انه حرام بعینه» بنابر اینکه به لسان حجّت شرعی باشند، در اطراف علم اجمالی، نسبت به بعضی از اطراف می توانند دلیل مرخص باشند یا نمی توانند؟ اشکالی شده بود در این که نمی توانند. جوابی از آن اشکال داده شد، به این که گاهی دلیل لفظی مستقیما نمی تواند مورد مراجعه واقع شود، لکن به کمک عقل و به ضمیمۀ عقل، می شود از دلیل لفظی استفاده کرد.

تفصیل مثالش را هم دیروز عرض کردیم، مثالش هم دلیل«انقذ الغریق» است. در آنجایی که دو غریق ما داشته باشیم، و فرضا اهم و مهمی هم در بین نیست، لکن قدرت نداریم که هردوی آنها را انقاذ کنیم، لکن قدرت انقاذ یکی وجود دارد، ما اگر دلیل را بخواهیم ملاحظه کنیم، دلیل می گوید: چون قدرت انقاذ بر هردو وجود ندارد«لا یجب علیک»، نسبت به انقاذ یکی هم دلیل دیگر نمی تواند دلالت داشته باشد برای همان