سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 136

درس دویست و چهلم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اضطرار به ارتکاب در اطراف علم اجمالی در شبهات تحریمیه و وجوبیه

اگر در اطراف علم اجمالی در شبهات تحریمیه، اضطرار به ارتکاب پیدا شد، یا در شبهات وجوبیه، یعنی در علم اجمالی بوجوب، اگر اضطرار به ترک پیدا شد، - ما برای تسهیل، مسألۀ علم اجمالی متعلق به تحریم را مثال می زنیم، برای این که به اذهان نزدیکتر است. - اگر اضطرار به ترک در وجوب یا اضطرار به ارتکاب در تحریم پیدا شد، یک وقت اضطرار به یک طرف معیّن است، و یک وقت اضطرار الی واحد غیر معیّن است. در هردو صورت یک وقت اضطرار قبل از تعلق تکلیف و صدور الحکم من ناحیه المولا است. یک وقت بعد«صدور الحکم، لکن قبل تعلق العلم بالحکم»، هنوز علم به حکم پیدا نکرده و علم اجمالی برایش پیدا نشده اضطرار برایش تحقق پیدا کرد. یک وقت هم بعد تعلق تکلیف و بعد العلم به تکلیف اضطرار پیدا می شود. پس در هردو، یعنی چه اضطرار بواحد معین، و چه اضطرار بواحد غیر معین، این فروض و صور تصور می شود.