سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 144

درس دویست و چهل و یکم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بحث در اضطرار بواحد معین قبل تعلق التکلیف، یا قبل تعلق العلم بالتکلیف بود.

عرض کردیم که بنابر هردو مبنا در رابطۀ با آن شرایط عامه نسبت به تکالیف اینجا علم اجمالی نمی تواند تأثیر در تنجیز داشته باشد. چه ما مسألۀ عدم اضطرار را از حدود و قیود تکلیف بدانیم، همان طورکه مشهور قائلند؟ یا اضطرار را بصورت یک عذر عقلی برای مخالفت تکلیف بدانیم، همان طورکه سیدنا الاستاذ قائل بوده اند.

لکن در اینجا شبهه ای شده بود، و ما نحن فیه به مسألۀ شک در قدرت در غیر علم اجمالی تنظیر شده بود. آنجایی که شما علم تفصیلی بتوجه یک تکلیف دارید، لکن شک دارید در این که می توانید آن تکلیف را انجام بدهید یا نمی توانید؟ در مسألۀ شک در قدرت، ظاهرا همه قائل به وجود احتیاط هستند، و گفته اند: مجرد شک در قدرت نمی تواند«اصاله البرائه» را جاری بکند، و به اسناد«اصاله البرائه» تکلیف مولا مخالفت بشود. شبهه در این بود، که بین ما نحن فیه و مسألۀ شک در قدرت چه فرق می کند؟ چطور در مسألۀ شک در قدرت احتیاط لزوم دارد؟ اما در اینجایی که اضطرار به یک