سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 168

درس دویست و چهل و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اگر همۀ اطراف علم اجمالی مورد ابتلاء شخص مکلّف باشد یعنی هر مکلّفی ابتلاء و عدم ابتلاء خودش را ملاحظه کند، همۀ اطراف، محل ابتلاء او باشند، اینجا علم اجمالی به تکلیف صلاحیّت تنجیز و تأثیر دارد. و اگر بعضی از اطراف از محل ابتلاء خارج شد، نسبت به طرف محل ابتلاء هم دیگر علم اجمالی نقشی ندارد و احتیاط واجب نیست.

این حرف مشهور بود.

روی آن مسأله ای که مطرح شد، که آیا خطابات شرعیّه که توجه به عموم دارد، انحلال به خطابات متعدده و متکثّره پیدا می کند؟ خطاب ولو این که صورتا واحد است، لکن در باطن خطابات متعدد و متکثر است. یا این که نه، خطاب واحد است، مخاطب متعدد، و انحلال هم مطرح نیست، این طور نیست که خطابات متعدده در کار باشد، خطاب واحد منتها به نحو العموم. ما بحث کردیم و نتیجه گرفته شد، که این خطاب به نحو العموم است، و خطاب به نحو العموم، یک شرائطی دارد که در رابطۀ با نوع مکلّفین باید ملاحظه بشود، نه در رابطۀ با تمامی آحاد و افراد مکلّفین.