سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 185

درس دویست و چهل و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

تمسک به اطلاق در مورد شک در شبهه مفهومیه

بحث در این بود که در مورد شک در ابتلاء، یعنی شبهه مفهومیه ابتلاء، آیا می توانیم به اطلاق ادلۀ محرمات مثل اطلاق«لا تشرب الخمر و اجتنب عن الخمر» تمسک کنیم یا نه؟ دیروز عرض کردیم که مرحوم شیخ اجمالا این استدلال را بیان کرده اند، و مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) آنرا توضیح داده اند، خلاصه بیان ایشان این بود، با این که در مقابل این اطلاقات ما یک دلیل مقیّدی داریم، و این دلیل مقیّد ما، دلیل عقلی ضروری است، و دلیل عقلی ضروری مانند مخصّص متّصل است، لکن درعین حال در ما نحن فیه، مانعی ندارد که ما به اطلاق تمسک کنیم.

حرف آخرشان این بود، برای این که عنوان مقیّد و مخصّص ما، یک وقت عنوان غیر ذی مراتب است و یک وقت عنوان ذی مراتب، اگر عنوان غیر ذی مراتب باشد، در مخصّص متّصل نمی شود تمسک به عام کرد، ولو این که مردد بین اقل و اکثر باشد. اما اگر عنوان ذی مراتب باشد، مثل مسألۀ ابتلاء، که مراتب دارد خروج از ابتلاء شدتا و