سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 190

می فهمید که مسأله این طور نبوده است. اصلا«لم ینعقد للعام ظهور و لم یستقر له ظهور» اما بخلاف مخصّص لفظی منفصل، آنجا بعد از آن که مخصّص می آید، شما می فهمید که ارادۀ جدی مولا برطبق ارادۀ استعمالیه نبوده است. اما از وجود مخصّص لفظی منفصل، کشف عدم انعقاد ظهور نمی کنید، ظهور برای خودش منعقد شده، در موارد شک قابل تمسک است، قابل مراجعه است.

اما در عقلی نظری و مخصّص عقلی نظری، مسأله این طور نیست. و به عبارت دیگر، ما بین مخصّص عقلی ضروری، و بین مخصّص عقلی نظری فرقی به نظرمان نمی رسد.

فقط فرقش در رابطه با ماست، که در عقلی ضروری بلافاصله ما انتقال پیدا کردیم، و در عقلی نظری«مع الفاصله» ما انتقال پیدا کردیم، و الاّ در اصل حکم عقل، و در آن چیزی که ما به او انتقال پیدا کردیم، بین این دوتا فرقی به نظر نمی رسد، و در نتیجه مخصّصات عقلیه به طورکلی اینها مثل مخصّصات لفظیه متّصله است، و احکام مخصّص لفظی متّصل برایش جریان پیدا می کند. دیگر نمی دانیم آن تقسیمی را که در مخصّص لفظی به کار رفته، آن تقسیم را در مخصّصات عقلیه هم پیاده کنیم. این یک اشکال به آن قلت و قلت که به مجموع کلام محقق نائینی(ره) است.

شباهت مخصص عقلی با مخصّص لفظی متّصل

یک اشکال هم در حرف آخر ایشان است و آن این بود که این عقلی هم مثل مخصّص لفظی متّصل باشد، لکن در خود مخصّص لفظی متّصل ایشان می فرمایند، این که شما شنیدید که اگر مخصّص متّصل شد، دیگر ما حق رجوع به عام نداریم مسأله اینطور نیست. اگر مخصّص ما ذا مراتب باشد، ما می توانیم به عام مراجعه کنیم. اما اگر مخصّص ما ذا مراتب نباشد، اینجاست که حق رجوع به عام در مخصّص متّصل نداریم.

بعد برای این دو مثال زده، ذا مراتب را مثل مسألۀ ابتلاء در ما نحن فیه که خارج از محل ابتلاء، مراتب متفاوت و با شدت و ضعف در آنها وجود دارد. برای آن طرف عنوان فاسق را مثال می زند، می فرماید: فاسق یک عنوان واقعی است، و«لیست بذات مراتب».

اولا یک مناقشه ای در خود این مثال هست. شما می گویی: فاسق ذات مراتب نیست، آیا ذات مراتب نیست؟ فاسق بلااشکال ذات مراتب است. آیا کسی که مثلا یک نفس محترمه ای را عمدا به قتل می رساند، با آن کسی که مثلا ده تومان مال یتیم را می خورد، اینها در فسق یکسان است؟ مثلا آن کسی که مال یتیم یا غیر یتیم خورده با آن کسی که