سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 192

قرائنی که متکلم می خواهد همراه کلام بیاورد، نیاورد، «لا ینعقد له ظهور» تا متکلم گفت:

«رأیت اسدا» شما حق ندارید حمل بر معنای حقیقی کنید. پس باید ببینید آیا دنبال اسدا کلمۀ یرمی می آید؟ یا این که کلام با اسد پایان می پذیرد؟ اگر پایان پذیرفت، شما می تواند به ظهور اسد تمسک کنید، و الاّ اگر در دنبالش کلمۀ یرمی آمد، دیگر معنا ندارد که بگویید: کلمۀ اسد ظهور در حیوان مفترس دارد. در عامی که به مخصّص متّصل تخصیص می خورد، همین حکم است. مخصّص متّصل یک قرینۀ لفظیۀ متّصله به کلام است، و نمی گذارد برای عام ظهور در عموم انعقاد پیدا بکند، برای آن که کلام بدون او پایان پیدا نکرده، تمامیت برای او پیدا نشده، آن وقت در این جهت چه فرق می کند که مخصّص ما ذات مراتب باشد یا غیر ذات مراتب باشد؟ ذات مراتب بودن و غیر ذات مراتب بودن، در ملاک عدم انعقاد ظهور برای عام در مخصّص متّصل هیچ گونه نقشی نمی تواند داشته باشد.

در نتیجه این بیانی را که محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) به عنوان توضیح استدلال شیخ بیان کرده اند، ناتمام است. بیان دیگری از مرحوم آخوند(ره) در کفایه و حاشیه کفایه وجود دارد، که تقریبا مقابل این بیان مرحوم شیخ و مرحوم محقق نائینی است، آن را ملاحظه بفرمایید ببینیم آیا تمام است یا نه؟

پرسش:

1 - تمسک به اطلاق در مورد شک در شبهه مفهومیه به چه معنا است؟

2 - فرق مخصص عقلی ضروری و مخصص عقلی نظری در چیست؟

3 - نظر استاد در فرق میان مخصص عقلی ضروری و مخصص عقلی نظری را بیان کنید.

4 - مراد از جدایی مخصّص لفظی از مخصص عقلی چیست؟

5 - چه شباهتی مخصص عقلی با مخصّص لفظی متّصل دارد؟

6 - عدم شک در زائد در مخصص ذات مراتب به چه معنایی است؟