سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 20

درس دویست و بیست و هفتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

در فرض سومی که دیروز بحث شد که آن فرض عبارت از این بود، که ما علم اجمالی به تکلیف نداریم، بلکه علم اجمالی به وجود یک حجّتی در تکلیف در کار است، و درعین حال نمی دانیم که اگر آن حجّت و اماره مطابق با واقع و مصادف با واقع باشد، مولا روی تکلیف خودش ایستادگی دارد، احتمال می دهیم که در این حال روی یک جهتی، و روی یک مصلحتی مولا رفع ید کرده باشد. در اینجا گفتیم: تا مادامی که از ناحیۀ مولا ترخیصی صادر نشده باشد، بلکه ما باشیم و همان علم اجمالی به قیام حجّت، و دیگر از ناحیه مولا تجویز مخالفت و ترخیص مخالفت صادر نشده باشد، اینجا لازمۀ حجّیت آن حجّت، و علم اجمالی به قیام حجّت، وجوب احتیاط است، لازمه اش رعایت همه اطراف است.

لکن بحث در این بود که آیا مولا می تواند ترخیص در مخالفت دهد یا نمی تواند؟ و آیا مخالفتی را که مولا می تواند ترخیص دهد، حتّی مخالفت قطعیه را هم شامل می شود؟ یعنی مولا می تواند ارتکاب همۀ اطراف شبهۀ تحریمیه را تجویز کند، می تواند مخالفت و