سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 206

کاملا روشن شود.

بعد از آن که این دو مقدمه روشن شد، ببینیم آیا در شبهۀ غیر محصوره احتیاط واجب است یا احتیاط واجب نیست؟ و چه دلیلی می توانیم بر عدم وجوب احتیاط، روی نفس عنوان شبهۀ غیر محصوره اقامه کنیم؟ اینجا چند دلیل در این باب ذکر شده، که یک به یک باید این ادله ملاحظه بشود.

استدلال به اجماع بر عدم وجوب احتیاط در شبهۀ غیر محصوره

دلیل اول که نباید خیلی روی آن تکیه کرد، این است که جمعی از اعلام و بزرگان در اینجا ادعای اجماع کرده اند، بلکه بعضی هایشان ادعای ضرورت کرده اند بر این که در شبهۀ غیر محصوره، احتیاط، وجوب ندارد، اجماع منقول و همین طور ضرورت منقوله هم چنین است. تا خود انسان دنبال نکند، و دنبالش نرود، و به اجماع و ضرورت نرسد، نفس ادعای اجماع، یا ادعای ضرورت بما هو، نمی تواند حجّیت داشته باشد، این اولا. و ثانیا ما احتمال می دهیم که این ادعای اجماع، برای خاطر ادله دیگر است، یعنی اجماع استناد به ادله دیگر دارد. و اگر اجماع استناد به روایت، یا مسایل دیگر پیدا کرد، دیگر اجماع اصالت ندارد، نمی تواند یک حجّت مستقله ای در مقابل سایر ادله واقع بشود. لذا این دلیل اول به نظر من دلیل تمامی نیست.

و اما دلیل دوم که عمده دلیل در باب شبهۀ غیر محصوره همین دلیل دوم است، وجود یک سلسله روایاتی است که با ملاحظۀ این روایات، انسان می فهمد که در شبهۀ غیر محصوره احتیاط واجب نیست، و می تواند انسان اطراف را مرتکب بشود. اگر کسی بخواهد همۀ این روایات را مراجعه کند، مرحوم سید محمد کاظم طباطبایی صاحب عروه(اعلی الله مقامه الشریف) در حاشیۀ مکاسب شیخ، در بحث جوایز سلطان، در مکاسب محرمه، این روایات را جمع آوری کرده اند، و روایات هم متعدد و متکثّر است.

لکن ما یکی دو سه روایت که مرحوم شیخ و دیگران متعرض شده اند، و یک روایت را هم که مرحوم شیخ در کتاب رسائل متعرض نشده، عرض می کنیم.

روایات مستفاد در شبهۀ غیر محصوره بر عدم وجوب احتیاط

روایاتی را در باب شبهۀ محصوره خواندیم، تنها یک روایت از این روایات از نظر سند قابل اشکال و مناقشه نبود، که صحیحۀ عبد الله بن سنان بود، از امام صادق(صلوات