سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 217

از اسلام، مقصود امام از این عبارت چیست؟ این که امام می فرماید: «و الله انی لاعترض السوق»، من می روم بازار، کلمۀ بازار به چه عنوان اینجا مطرح شده است؟ آیا کلمۀ بازار به عنوان سوق المسلمین مطرح است؟ یکی از چیزهایی که شارع مورد اعتبار و اعتنا قرار داده است، سوق مسلم است؟ همان طور که شارع بر ید مسلم تکیه کرده، سوق مسلم را هم شارع رویش تکیه کرده است. آیا مسأله سوقی که در این روایت مطرح شده است، ناظر به سوق المسلمین است؟ که در حقیقت معنای این جمله روی این احتمال اینطور می شود: امام می فرماید: این گوسفندی که من گوشتش را می خرم، و روغنش را می خرم و پنیرش را می خرم، من اطمینان ندارم که تسمیه ای در کار بوده است، و ذبح شرعی و تذکیۀ شرعی در کار بوده است، شک دارم. چون سوق، سوق المسلمین است، این پشتوانۀ این معنا می شود که این برای من حلال باشد. سوق المسلمین محلل این لحم و سمن و جبن خواهد بود.

حلیت مشکوک در شبهۀ غیر محصوره، در روایت ابی الجارود

آیا معنای روایت این است که شیخ انصاری(اعلی الله مقامه) روایت را این طور معنا کرده است؟ یا این که نه.

در این روایت کلمۀ سوق اصلا هیچ موضوعیتی ندارد. بلکه فقط امام می خواهند اینطور بگویند: خود من بالمباشره می روم بازار، گوشت و روغن و پنیر می خرم درحالی که اطمینانی ندارم که تسمیه تحقق پیدا کرده باشد. در حقیقت امام می خواهد در اینجا روی شبهۀ غیر محصوره مسأله حلّیّت را پیاده بکند، نه روی عنوان سوق المسلمین. به نظر می رسد که معنای دوم ظاهر روایت است. «انّی لاعترض السوق» در کجا امام روی کلمۀ سوق تأکید کرده است؟ و عنوان سوق المسلمین را محلل قرار داده است؟ و اگر هم این معنا باشد، کانّ باید از مرحوم شیخ(علیه الرحمه) سؤال کرد که چه تناسبی بین ذیل و صدر این روایت پیدا می شود؟ اگر یک جایی حلیت به استناد سوق مسلمین شد، این چه ارتباطی دارد با این که حلّیت استناد به چیز دیگری داشته باشد؟ امام به چه مناسبت در ذیل مسألۀ«اذا عملت انه میته فأشتر»، این معنا را با آن دو قسم بیان می کند؟ مسأله ای که پشتوانۀ سوق مسلمین دارد، چه ارتباطی دارد با مسألۀ«اذا علمت انه میته فلا تأکل و أن لم تعلم فأشتر». چه ارتباطی است بین المسألتین؟ و لااقل ما باید این تناسب و ارتباط را حفظ بکنیم.