سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 227

آن وجود دارد. یک سلسله امارۀ عقلائیّۀ دوم درست می کنیم. مثلا در همین اناء اول، یک اماره قائم شد«علی أنه لیس بخمر»، بعد این اماره گرفتار علم اجمالی به کذب«احد الامارتین» شد، حالا باز روی همین فرض اول، امارۀ دوم، می گوییم: چون شما علم اجمالی به کذب در بین یک میلیون اماره دارید، و یک میلیون عبارت از احتمالی است که«لا یعتنی به العقلاء» نتیجۀ این می شود که در رابطۀ با همین فرد اول، یک امارۀ عقلائیّۀ ثانویه درست می شود بر این که این آنی نیست که علم اجمالی به کذب در آن بوده است.

باز یک میلیون علم اجمالی به این سبک درست می شود.

لکن اینجا منتهی به تسلسل می شود چون بعد از آن که یک میلیون اماره به این نحو در اینجا درست کردیم، باز یک علم اجمالی به کذب سلسلۀ دوم از آن امارات پیدا می شود ولی دیگر در اینجا در این وهله دیگر نباید بیفتیم. واقعش این است که در اینجا ولو این که علم اجمالی به کذب احدی از این یک میلیون اماره داریم، این علم اجمالی موجب تساقط یک میلیون اماره نمی شود. عقلا اصلا این را موجب سقوط و موجب این که همۀ یک میلیون اماره برای یک علم اجمالی به این که یکیشان دروغ است، نمی دانند. این از نظر عقلا موجب سقوط همان امارۀ عقلائیّۀ خودشان نمی شود.

در نتیجه شبهه ای که ما ابداع کردیم و شبهه ای که خود ایشان بیان کرده بودند ناتمام است، و این بیان در رابطۀ با عدم وجوب احتیاط در شبهۀ غیر محصوره یک بیان قابل اعتماد و قابل استدلال خواهد بود.

پرسش:

1 - دلیل محقق یزدی(ره) بر عدم وجوب احتیاط در شبهات غیر محصوره چیست؟

2 - اشکال محقق یزدی(ره) را به کلام خودشان بیان کنید.

3 - جواب استاد را از اشکال در عدم وجوب احتیاط در شبهات غیر محصوره توضیح دهید.

4 - اشکال استاد بر دلیل محقق یزدی در عدم وجوب احتیاط در شبهات غیر محصوره چیست؟

5 - توضیح دهید آیا اماره با وجود علم به خلاف، حجّیّت دارد؟