سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 246

درس دویست و پنجاه و سوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

شک در محصوره بودن یا غیر محصوره بودن شبهه

بعد از آن که بین شبهۀ محصوره و شبهۀ غیر محصوره اختلاف در حکم پیدا شد، و چنین نتیجه گرفتیم که در شبهات محصوره، اجتناب واجب است، و در غیر محصوره واجب نیست، یک فرضی پیش می آید که اگر در یک موردی شک کنیم که این شبهۀ مورد ابتلاء آیا شبهۀ محصوره است یا شبهۀ غیر محصوره و شکّمان هم دوجور تصور می شود: یک وقت شبهه شبهۀ مفهومیّه است، و یک وقت شبهۀ مصداقیّه.

شبهۀ مفهومیّه این است یک وقت ما در معنای شبهۀ غیر محصوره تردید داریم، و طبعا همیشه تردید هم، تردید بین اقل و اکثر است، نه تردید بین متباینین. برای این که یک مواردی قطعا داخل در شبهۀ غیر محصوره هست، یک مقادیری قطعا داخل در شبهۀ غیر محصوره است، لکن یک مقادیر دیگری و کثرت اطراف به یک مرتبۀ دیگری مشکوک است که آیا شبهۀ غیر محصوره است یا شبهۀ محصوره؟ مثلا ما می دانیم که عددی که به ده هزار برسد، اگر از باب مثال کثرت به این مرتبه رسید، این«شبهه غیر