سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 258

می گوید: این مجموع مرکب از حلال و حرام، محکوم به حلّیّت است، محکوم به جواز ارتکاب است، محکوم به جواز استعمال و استفاده در شرب است. اما از کجای«کل شیء فیه حلال و حرام فهو لک حلال» استفاده می شود که این اناء اول، ماء، اناء دوم ماء، اناء سوم ماء؟ و تا زمانی که این عنوان را احراز نکنیم، و عنوان ماء تحقق پیدا نکند، نمی توانیم مسألۀ توضی را مطرح بکنیم برای این که دلیل می گوید: با آب باید وضو گرفت. اگر دلیل ما«کل شیء فیه حلال و حرام» باشد، این مثل همان دلیلی است که در شبهات بدویه قائم است. در شبهات بدویه هم همان«کل شیء فیه حلال و حرام» جریان دارد. تعبیر از نظر موضوعش فرق می کند، او«کل شیء لک حلال» است، این«کل شیء فیه حلال و حرام فهو لک حلال» است. از نظر حکم به حلّیت دیگر بین ما نحن فیه، و بین شبهات بدویه فرق نمی کند. لذا همان طورکه در شبهۀ بدوی، یعنی یک مایع مردد بین ماء و بول، کسی حق نداشت با آن مایع وضو بگیرد، لعدم احراز عنوان المائیه، روی این تقریب در شبهۀ غیر محصوره هم مسأله همین طور است برای این که دلیلی که قائم شده، فقط عنوان حلّیت را دلالت می کند، و دیگر عنوان مائیت را دلیل ثابت نمی کند.

بله؛ اگر حالت سابقه مائیت داشته باشد، می توانید استصحاب مائیت را جاری بکنید، و نتیجۀ استصحاب مائیت، جواز التوضی به و الوضوء منه است ولی فرض این است که این استصحاب هم وجود ندارد، و حالت سابقه متیقّنه ای در کار نیست. لذا اگر دلیل ما در مسألۀ شبهۀ غیر محصوره روایات حلّیت باشد، شبهات غیر محصوره، با شبهات بدویه از این نظر یکسان خواهد شد. همان طورکه در شبهات بدویه«لا یجوز التوضی» در شبهات غیر محصوره هم«لا یجوز التوضی».

نتیجۀ دلیل محقق یزدی(ره) در بحث جواز وضوی با مایع مردد

اما اگر دلیل را آن دلیل کتاب شریف درر قرار بدهیم، و به استناد امارۀ عقلائیه، شبهات غیر محصوره را غیر لازم الاجتناب بدانیم، اینجا نتیجه اش جواز توضّی است، برای این که وجود یک خمر بین مثلا هزار مایع ماء، سبب می شود که نسبت به هریک از این ظروف، یک امارۀ عقلائیه داشته باشیم«علی انّه لیس بخمر». معنای امارۀ عقلائیه «علی انّه لیس بخمر»، همان امارۀ عقلائیه است«علی انّه ماء» برای این که این دو از هم تفکیک ندارد. وقتی که شما می گویید: امارۀ عقلائیه بر این مایع اوّل قائم شده است بر این که این خمر نیست، می گوییم: چرا؟ می گویید: برای این که احتمال خمریت، آن قدر