سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 267

وجوب اجتناب دارد.

پس معنای وجوب اجتناب از دم، وجوب اجتناب از ملاقی نیست، ملاقی علی فرض نجاسته، همان طورکه شارع«جعل الدم نجسا، حکم بنجاسه الملاقی» همان طورکه نجاست دم، یک حکم وضعی تعبّدی استقلالی است، نجاسه الملاقی هم یک حکم وضعی تعبّدی استقلالی است. همان طورکه دم وجوب اجتناب دارد، ملاقی هم وجوب اجتناب دارد. آیا کدام یک از اینهاست؟ این عنوان مسأله است. ببینیم آیا اجتناب از ملاقی، از آثار اجتناب از ملاقی است و از توابع اجتناب از ملاقی است بحیثی که اگر شما از ملاقی اجتناب نکنید کأنّ از ملاقی شما اجتناب نکرده اید؟ یا همان طورکه عرض کردیم، هرکدام از اینها استقلال دارند، منتها منشأ نجاست ملاقی این است که شارع برای ملاقات، سببیت للنجاسه قائل شده است. شارع در این روایات معروفه«الماء اذا بلغ قدر کرّ لم ینجّسه شیء» آب وقتی که به اندازه کر رسید، هیچ نجسی نمی تواند او را تنجیس کند، هیچ عین نجسی نمی تواند مؤثر در نجاست او باشد که معنایش این است ولو این که مفهوم هم قائل نیستیم لکن اجمالا از این تعبیر استفاده می کنیم که اگر آب به اندازه کر نباشد، ینجسه شیء، یا کلّ النجاسات به این جهت هم کاری نداریم. ولی این مقدار متیقّن است که اگر آب به اندازه کر نباشد، اعیان نجسه اثر تنجیسی در آن دارند. اثر تنجیسی، یعنی ملاقات اعیان نجسه سببیت پیدا می کند در معنای ینجس و تنجیس، یعنی سببیت للنجاسه. اگر خون با ماء قلیل ملاقات کرد، این ملاقات سببیت دارد«علی ان یصیر الماء نجسا».

در نتیجه اینجا سه مطلب وجود دارد: یکی نجاسه الدم که امر مجعول شرعی است.

یکی سببیه الدم للنجاسه ملاقی. دم سببیت برای این معنا دارد، و سببیت هم حکم شرعی وضعی است، و در بحث احکام وضعیه تحقیق شده است که این قسم از سببیت، قابل جعل است. همان طورکه شارع می تواند شرطیت را جعل کند، جزئیت را جعل کند، مانعیت را جعل کند، همان طور هم شارع می تواند سببیت را جعل کند و در اینجا دم را سبب شرعی قرار داده است لنجاسه الملاقی. حکم سوم مسأله نجاسه الماء الملاقی مع الدم است. این نجاست هم مثل نجاست خود دم است. بین نجاسه الدم و نجاسه الملاقی هیچ فرقی نمی توانیم قائل بشویم. «کما انّ الشارع جعل الدم نجسا، کذلک جعل الماء القلیل الملاقی للدم نجسا». پس سه حکم دارد: اثر نجاست دم، وجوب اجتناب از دم است. اثر نجاسه الماء الملاقی للدم، وجوب الاجتناب عن الماء است. و وجوب اجتناب