سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 272

تعلیل بود فرمودند: «ان اللّه حرم المیته من کل شیء».

استدلال شیخ به این روایت به این سبک بود که آن که مورد سؤال سائل بود، مسألۀ خوردن طعام و اجتناب از سمن و زیت بود. چرا امام در مقام تعلیل فرمود: «انّ الله حرّم المیته من کل شیء»؟ معلوم می شود که نجاست میته معنایش این است که هم از خودش اجتناب شود، و هم از ملاقی اش اجتناب شود. و اگر این مسأله در کار نباشد، این تعلیل روایت ناتمام خواهد بود و قابل توجیه نیست. این بیان مرحوم شیخ است.

آیا واقعا معنای روایت این است؟ اولا روایت از نظر سند استحکامی ندارد. و از نظر دلالت آیا روایت را همین طورکه مرحوم شیخ معنا و استفاده کردند، باید معنا کرد؟

بررسی معنای ظاهر روایت

دو مطلب را مقدمتا باید ملاحظه بکنیم. یکی این که ظاهر در این روایت می فرماید:

«ان الله حرّم المیته من کل شیء». مسألۀ تحریم و حرمت در این روایت مطرح شده است، نه مسألۀ نجاست. و اگر بخواهیم این کلمه«حرّم» را به معنای«نجّس» معنا بکنیم، یعنی حکم بنجاسه المیته، این خیلی خلاف ظاهر است، و شاهدی بر این معنا نداریم که کلمۀ حرمت در این روایت به معنای نجاست استعمال شده باشد. «حرّم المیته، یعنی حرّم أکل المیته.» مخصوصا با توجه به یک نکته و آن این است که هر میته ای که خوردنش حرام است، این طور نیست که نجس هم باشد. اگر میتۀ محرّمه دائما نجس هم بود، یعنی «کل میته محرمه الاکل کان نجسا» وجهی داشت که کلمه حرّم را حمل بر نجاست کرد. اما واقعیت مطلب که این نیست. ما میته ای داریم که خوردنش حرام است و نجاست هم ندارد مثل ماهی که در آب بمیرد. اگر ماهی در آب مرد و تذکیه شرعی برایش تحقق پیدا نکرد، «میته محرمه الاکل لکنها لیست بنجسه» برای این که دارای خون سائله و دم سائله نیست، و خودشان می گویند: میته ای نجس است که دارای خون سائله باشد اما در ماهی محرمه، این قید وجود ندارد. پس بعد از آن که می بینیم در بین میته های محرمه ألاکل، میته هایی پیدا می شود که در عین این که نجس نیستند مع ذلک محرمه ألاکل هستند، اینجا چه وجهی دارد که ما حرّمه در این روایت را به معنای نجاست معنا بکنیم؟

عدم حرمت ملاقی حرام

مطلب دومی که باید به آن توجه کرد، این است که اگر یک چیزی حرام شد، (در باب