سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 273

حرام نه در باب نجاست) آیا ملاقی آن هم حرام است؟ در مسأله تحریم هم بین حرمت شیء و حرمت ملاقی ملازمه وجود دارد که اگر تصرف در مال مغصوب حرام شد، آیا ملاقی با مال مغصوب هم حرمت دارد؟ اگر خوردن ماهی در آب مرده حرام شد، آیا ملاقی با این ماهی هم خوردنش حرام است؟ در مسألۀ حرمت، بین ملاقی و ملاقی هیچ گونه ملازمه ای تحقق ندارد. مسألۀ ملاقی و ملاقی تنها در باب نجاست مطرح است و الاّ در باب حرمت اگر کسی بخواهد این حرف را بزند، شاید از نظر فقهی مورد تمسخر واقع شود که اگر چیزی حرام شد، ملاقی آن هم حرام است! در مسألۀ حرمت چه ارتباطی بین ملاقی و ملاقی هست؟ و چه ملازمه ای بین این دو وجود دارد؟

بعد از آن که این دو مقدمه را در نظر گرفتیم، امام در مقام استدلال، مسألۀ نجاست را مطرح نفرموده است، بلکه مسألۀ حرمت را مطرح کرده است، و حرمت هم در باب میته اعم از نجاست است و از طرفی در باب حرمت، ملاقات هیچ نقشی ندارد که اگر چیزی حرام شد، ملاقی او«بما انّه ملاقی الحرام» اتصاف به حرمت پیدا بکند؟ این یک مطلب روشن و بدیهی است.

حالا که این طوری شد این ذیل که می فرماید: «انّ الله حرّم المیته من کل شیء» چرا ما روی این، این قدر تکیه می کنیم؟ چون این به منزلۀ تعلیل است، یعنی اساس حرف روایت همین جمله است، و استدلال روایت به همین معناست. لذا ما روی این تکیه می کنیم که خودش را اول معنا کنیم«انّ الله حرّم المیته من کل شیء» روی حرمت تکیه شده، نه روی نجاست. و حرمه الشیء هم لا یستلزم حرمه الملاقی، آن وقت اینجا یک مشکله ای پیدا می شود، و آن مشکله همان است که سبب شده بود که مرحوم شیخ راه را از آن طرف منحرف کنند. اینجا این مشکله بوجود می آید که مگر راوی می خواست این فأره را بخورد که امام می فرماید: «انّ الله حرم المیته من کل شیء»؟ راوی و سائل می خواهد زیت و سمن را بخورد. مسألۀ خوردن موش و مردۀ موش مطرح نیست. پس او دارد سؤال می کند از این که من می خواهم سمن و زیت کذایی را بخورم، امام در جواب می فرماید: «انّ الله حرّم المیته من کل شیء» چه تناسبی بین این سؤال و جواب هست؟ و چه ارتباطی بین این تعلیل و بین مورد سؤال آن شخص هست؟ همین است که سبب شده است که مرحوم شیخ آن راه را اتخاذ بفرماید. کلمۀ حرّم را به معنای نجاست معنا کند، و محور استدلال امام را مسألۀ نجاسه المیته قرار بدهد درحالی که این خیلی خلاف ظاهر بود، یعنی اصلا مرحوم شیخ تعلیل را کنار گذاشتند، ظاهر تعلیل را پایمال