سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 284

مطرح می کنیم«لا بعنوان کونه ملاقی القطعه الیمین» این عنوان در این فرض دوم، بعد حاصل می شود. و الاّ در درجه اول، آنچه که برای شما روشن است، این است که اما الید نجس، و اما قطعه الیسار من الفرش. بعد این علم اجمالی که آمد و اثر تنجیزی خودش را بخشید، بعدا این معنا برای شما روشن می شود، که اگر دست نجس باشد، معلول نجاست قطعه الیمین است، معلول ملاقاتی است که با قطعۀ الیمین تحقق پیدا کرده. آیا در اینجا اجتناب از قطعه الیمین که عبارت از ملاقی است، واجب است یا نه؟

عدم تکرار در کاشفیت علم اجمالی

مرحوم آخوند می فرماید: نه، اینجا فقط شما باید از دست که ملاقی با آن قطعه الیسار اجتناب کنید، اما از ملاقی که عبارت از قطعه الیمین است، لازم نیست که اجتناب کنید. و نکته اش هم همان بیانی بود که در قسم اول پیاده کردیم، در اینجا هم پیاده می شود. آن بیان این است که شما اول علم اجمالی پیدا کردید به این که یا دست نجس است و یا قطعه الیسار؟ علم اجمالی اثر خودش را بخشید، کاشفیت را از خودش نشان داد، منجّزیت علی ای تقدیر در آن وجود داشت اما بعد که مسألۀ ملاقی مطرح می شود، شما به چه مناسبت می خواهید بگویید: از ملاقی هم اجتناب کردن لازم است؟ عمدتا می خواهید بگویید: وقتی مسألۀ ملاقات روشن شد، یک علم اجمالی ثانوی من حیث الزمان، پیدا می شود به این که یا قطعه الیمین نجس است و یا قطعه الیسار. می گوییم:

قبول داریم وجدانا چنین علم اجمالی هست، ولی این علم اجمالی صلاحیت منجّزیت ندارد. علم اجمالی لازم است که علی کل تقدیر منجّزیت داشته باشد، درحالی که یک طرفش قطعه الیسار است و قطعه الیسار به وسیلۀ علم اجمالی اول وضعش مشخص شده است. و اگر تکلیف در رابطۀ با آن بوده است، تنجّز پیدا کرده است. دیگر چه معنا دارد که با علم اجمالی دوم باز تکلیف در رابطۀ با قطعه الیسار، منجّزیت پیدا کند؟ لذا چون علی کل تقدیر منجّزیت ندارد، علم اجمالی خاصیت خودش را از دست می دهد. شما هستید و شک در نجاست ملاقی و شک در نجاست ملاقی، مجرای قاعده طهارت است، و اصاله الطهاره در ملاقی جریان پیدا می کند و هیچ مانعی هم در کار نیست.

اشکال به تفصیل محقق خراسانی(ره) در عدم لزوم اجتناب از ملاقی

اینجا این بیان مرحوم محقق خراسانی بیان صحیحی به نظر می رسد و مقدماتی هم که