سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 288

درس دویست و پنجاه و هشتم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

در دنبال آن اشکالی که مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) به مرحوم آخوند صاحب کفایه فرمودند، که خلاصه اش این بود که ما باید ملاک را در تقدّم و تأخّر به حسب حال منکشف و معلوم بگیریم، نه به حسب حال حدوث علم اجمالی، زیرا اثری بر زمان حدوث علم از نظر تقدّم و تأخّر بار نمی شود، بلکه باید ملاحظۀ حال معلوم را کرد که آیا معلوم، تقدّم دارد یا تأخّر دارد و بعد آن مثالی را که دیروز ذکر کردم به عنوان استشهاد آوردند و نتیجه گرفتند که در ما نحن فیه ولو این که علم اجمالی در رابطۀ با ملاقی از نظر زمان، تقدّم دارد، اما چون نجاست ملاقی معلول نجاست ملاقی است، و علت و سبب، بر معلول، تقدّم رتبی دارد، لذا شما باید علم اجمالی درباره ملاقی را منشأ اثر قرار بدهید، یعنی در همین فرض شما می گفتید: باید از ملاقی اجتناب کرد دون الملاقی، ولی ما می گوییم: همین جا باید از ملاقی اجتناب شود دون الملاقی. پس در این دو صورتی که بحث کردیم، آن که لازم الاجتناب است، یکی ملاقی است و یکی آن طرف دیگر، اما ملاقی به هیچ وجه وجوب اجتناب ندارد. این بیان ایشان بود که دیروز