سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 306

لازمۀ تبعیت حلیّت و حرمت از طهارت و نجاست

مقدمه دوم این شبهه این است؛ می گوید: همان طورکه طهارت ملاقی مسبب از طهارت ملاقی بود، در هرکدام از این اناء ثلاثه(که حالا سه تا اناء پیدا کردیم)، حلیّتش مسبب از طهارت خودش است، یعنی نسبت به اناء طرف یمین، اول باید مسأله طهارت و نجاستش روشن شود، در دنبال آن، مسألۀ حلّیّت و حرمت می آید به حساب این که اگر این ماء، نجس باشد، «لا یحل شربه»، اما اگر ماء طاهر باشد، «یحل شربه». پس در هر کدام از این انائات ثلاثه، یک مسأله ای هم بنام حلّیّت و حرمت مطرح است، و این حلّیّت و حرمت معلول نجاست و طهارت است. اگر این اناء، یعنی مائش نجس باشد، «لا یحلّ شربه»، اگر طاهر باشد«یحلّ شربه». پس در حقیقت اینجا دوتا سببیت و مسببیت وجود دارد: یکی طهارت ملاقی که اناء سوم است، این مسبّب از طهارت ملاقی است، و دیگر این که در هریک از انائات ثلاثه، حلّیّتش در رتبۀ متأخّرۀ از طهارتش است. اول مسألۀ طهارت مطرح است، بعد مسألۀ حلّیّت و عدم حلّیّت.

با توجّه به این دو مقدمه، این شبهه می گوید: ما سه تا اناء داریم، آن دو اناء اول، طرف علم اجمالی، اناء سوم هم ملاقی، در هرکدام از اینها هم دو جهت موردنظر است: یکی مسأله طهارت و نجاست، یکی هم مسأله حلّیّت و حرمت. باید حساب کنیم، ببینیم اینجا نتیجه چه می شود؟

تعارض اصول ششگانه در محل بحث

صاحب این شبهه می گوید: در بادی نظر قبل از آن که محاسبه کنیم، و تقدّم و تأخّرها را بسنجیم، شش تا اصل اینجا داریم برای این که سه تا اناء داریم، در هرکدام از این انائات، یک اصلی به نام اصاله الطهاره و اصل دیگری به نام اصاله الحلیّه، در ابتدای کار وجود دارد. پس ابتداء شش اصل در اینجا جریان پیدا می کند. سه تا اناء، در هر انائی دوتا اصل، یکی اصاله الطهاره، و دیگر اصاله الحلیه، لکن حساب کنیم، حالا که می خواهیم مسألۀ علم اجمالی و طرفیت للعلم اجمالی را ملاحظه کنیم، ببینیم از این شش تا اصل در آخر چیزی برای ما باقی می ماند، یا باقی نمی ماند؟

می گوید: اول می آییم آن اولین رتبۀ متقدمه را حساب می کنیم، اولین رتبۀ متقدمه عبارت از دوتا اصاله الطهاره است که یکی در ملاقی جریان پیدا می کند، یکی هم در آن