سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 307

طرف دیگر علم اجمالی، که ما از آن به اناء یسار تعبیر می کنیم. در اناء یمین و یسار که طرفین علم اجمالی هستند، اولین اصل و مقدّم ترین اصل، دوتا اصاله الطهاره است.

می بینیم این دوتا اصاله الطهاره که باهم معارضه دارند، برای این که اگر دوتا اصاله الطهاره بخواهد جریان پیدا کند، مخالفت عملیّۀ با تکلیف منجّز است، و آن مبنا را هم اگر بگیریم که تناقض در ادلۀ اصول لازم می آید، آن مبنا هم اقتضا می کند که این دو اصل به نام اصاله الطهاره در اناء یمین و یسار، بالمعارضه ساقط شوند. این دوتا از شش تا، چهارتا دیگر مانده است.

می آییم سراغ رتبۀ دیگر؛ در رتبۀ دیگر سه تا اصل داریم: یکی اصاله الحلیه است که در اناء یسار است، یکی اصاله الحلیه است که در اناء یمین است و یکی اصاله الطهاره است که در ملاقی جریان پیدا می کند. این سه در عرض هم هستند. چرا؟ برای آن دو مقدمه ای که ما ذکر کردیم، گفتیم: «طهاره الملاقی متاخره عن طهاره الملاقی» و در مقدمه دیگر گفتیم: حلّیّت هم تأخّر از طهارت دارد، پس وقتی که نوبت به رتبۀ دوم می رسد، در رتبۀ دوم سه اصل در کار است، طهاره الملاقی، حلیه الملاقی، حلیه اناء الیسار، اینها همه در رتبۀ هم است. و چون آن دو اصاله الحلیه هایی که در اناء یمین و یسار است، به معارضه ساقط می شود، این اصاله الطهاره ملاقی که در رتبۀ این دو اصاله الحلیه قرار گرفته هم مجبور است کنار برود و ساقط شود. لذا در رتبۀ دوم سه اصل از بین می رود.

دو اصاله الحلیه، یکی هم اصاله الطهاره الملاقی که در رتبۀ این دو اصاله الحلیه قرار گرفته است.

پس در رتبۀ دوم، سه تا از این اصول کنار می رود. در رتبۀ اول هم که دوتا کنار رفت، می ماند یک اصل از آن اصول شش گانه و آن اصاله الحلیه ای است که در ملاقی جریان پیدا می کند که ولو این که رتبه اش از همه تاخّر دارد، اما چون آن اصولی که در رتبه های متقدّم واقع شده بود، به واسطۀ تعارض ساقط شدند، لذا نوبت به این اصاله الحلیۀ در ملاقی می رسد. این دیگر نه معارض دارد، و نه یک اصل حاکم دارد برای این که آن اصول حاکمه به علّت معارضه ساقط شدند، و از آن طرف هم یک اصل هم بیشتر نیست که ما در رتبۀ خودش بخواهیم معارضه درست کنیم، و حکم کنیم به سقوط اصاله الحلیه.

جریان اصاله الحلیّه در ملاقی

نتیجه این طور شد که با محاسبه ای که در این شبهه به عمل می آید، ملاقی ما اصاله