سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 309

فقط مسأله این است: علت این که اگر شما با یک دست مرطوبی با یک شی طاهری ملاقات کنید، می گویید: نجاست تحقق ندارد، این است که سبب النجاسه وجود ندارد، نه برای این که سبب الطهاره تحقق دارد. اگر دست تر شما با عبای طاهر ملاقات کرد، در حقیقت طهارت دست شما، معلول طهارت عبا نیست، این طور نیست که چون عبا طاهر است، دست شما طاهر است بلکه، بخاطر این است که دست شما طاهر بوده، و هیچ سببی هم برای نجاست دست شما پیدا نشده است. برای این که آن چیزی را که شارع سبب قرار داده بود، نجاسه الملاقی بود، و ما فرض کردیم که عبا نجس نیست«حتی یؤثّر فی نجاسه الملاقی».

پس این که خیال بشود که همان طورکه دربارۀ نجاست، یک سببیت و مسببیتی در کار است، دربارۀ طهارت هم یک سببیت و مسببیتی در کار است، حتّی از نظر عرف متشرعه هم مسأله این طور نیست. عرف متشرعه نمی گوید: علّت طهارت دست من، طهارت عبا است. می گوییم: چرا این دست طاهر شما بعد از ملاقات با عبا طاهر است؟ شما نمی گویید: برای این که سبب طهارتش وجود دارد بلکه می گویید: برای این که طاهر بود، و سببی برای نجاست، محقق نشد. آنچه را که شارع سببیت برای نجاست قرار داده بود، نجاسه الملاقی بود، «و حیث لم تکن الملاقی نجسه» پس سببیّت برای نجاست نبوده، پس طهارت خودش را دارد، نه این که طهارتش معلول طهارت ملاقی است. این یک مطلبی بود که دیروز عرض کردیم.

عدم دلیل بر بودن حلیّت از آثار طهارت

همین طور ما مقدمۀ دوم این شبهه را قبول نداریم. مقدمۀ دوم این شبهه این بود که حلّیّت از آثار طهارت است، می گوییم: این را هم قبول نداریم. کجا شارع گفته: «کل طاهر حلال؟» کجا شارع یک چنین حرفی زده که طهارت در رتبۀ متقدمۀ بر حلّیّت باشد؟ مسألۀ حلّیّت و حرمت، یک مسأله است، مسألۀ طهارت و نجاست، یک مسأله دیگر، گاهی هم در بعضی از موارد این دو باهم جمع می شوند. اما این که در بعضی از موارد، مسألۀ طهارت و حلّیّت، یا نجاست و حرمت باهم جمع می شوند، دلیل بر این نیست که مسأله معلولیت و علیت و سببیت و مسببیتی در کار است. شارع حلّیّت را روی یک عناوینی بار کرده، طهارت را هم روی یک عناوینی بار کرده است، گاهی از اوقات هم در بعضی از موارد، این دو اثر باهم اجتماع پیدا می کنند. اما اینکه بگوییم: در هر کجا مسألۀ