سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 312

باقی می ماند ملاقی. در ملاقی هم بدون هیچ اشکالی اصاله الطهاره جریان پیدا می کند، نه برای سببیت و مسببیّت، بلکه برای خاطر این که ملاقی اصلا طرف علم اجمالی نبوده، ربطی به علم اجمالی ندارد بلکه یک ماء مشکوک الطهاره ای است که به لحاظ این که با یک انائی که احد طرفی العلم الاجمالی بوده، ملاقات کرده ما اصاله الطهاره را در او جاری می کنیم.

شما بگویید: از نظر حلّیّت و حرمت چه می کنید؟ می گوییم: از نظر حلّیّت و حرمت، «کل شیء لک حلال» لازم نداریم، بلکه می گوییم: همان حدیث رفع که دلیل شرعی اصاله البرائه است، همان طورکه در شرب توتون آن حرمت مجهوله به واسطۀ حدیث رفع، رفع می شود، بدون این که مسألۀ حلّیّت اثباتا ثابت شود، فقط آن حرمت مجهوله کنار می رود، اینجا هم حرمت مجهولۀ در ملاقی را به واسطۀ ادلۀ برائت شرعیه، کنار می گذاریم در نتیجه می گوییم: به علّت حدیث رفع آن حرمت مجهوله وجود ندارد، و به علّت قاعدۀ طهارت، اصاله الطهاره در اینجا پیاده می شود.

در نتیجه از آن اصول شش گانه ای که این شبهه فقط می خواست یک اصل را در ملاقی جاری کند، و نتیجه بگیرد که در مقام توضّی نمی شود ملاقی را به کار برد، اما در مقام استعمال برای أکل و شرب مانعی ندارد، ما می گوییم: مسأله این طور نیست. هم در مقام توضّی می شود از ملاقی استفاده کرد، لاصاله الطهاره و هم در مقام استفاده برای شرب، خود حدیث رفع که«رفع ما لا یعلمون» دارد، آن حرمت مجهوله را برمی دارد، مثل سایر موارد شبهات بدویه. پس روی مبنای ما نتیجه این طور شد.

یک بحثی هم باید بکنیم که اگر ما آن دو مقدمه را از این شبهه بپذیریم، و این اشکال خودمان را هم در اینجا مطرح نکنیم، آیا در تمام آن صور ثلاثه ای که در بیان مرحوم آخوند مطرح شده، این شبهه جریان دارد یا این که در هیچ کدام جریان ندارد و قابل جواب است یا این که در بعضی از این صور جریان دارد، و در بعضی از این صور جریان ندارد؟

پرسش:

1 - مقدمۀ دوم شبهه محل بحث در لازمۀ تبعیت حلیّت و حرمت از طهارت و نجاست را توضیح دهید.

2 - کیفیت تعارض اصول ششگانه را در محل بحث از نظر صاحب شبهه بیان کنید.