سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 345

الاحرام را در حال تکبیره الاحرام اراده می کنم و او داعویت دارد؟ وقتی که فاتحه الکتاب را می خواهید بخوانید، می گویید: آن بعض متعلق به فاتحه الکتاب داعویت پیدا کرده؟ آیا این طور است واقعا یا این که شما وجدانا چه تکبیره الاحرام بخوانید، چه رکوع و سجود انجام بدهید، در هردو، آن که محرّک شماست و آن که مورد توجه شماست، همان امری است که در«اقیموا الصلوه» وجود دارد؟

به عبارت دیگر: فرق بین حرف ما، و این حرف مشابه این است که در حرف ما، اجزا اصلا مأموربه نیستند، اجزا«لم یتعلق بها لا تمام الامر و لا ابعاض الامر». ما اجزا را به عنوان مقدمات داخلیه فرض کردیم، عنوانشان را عنوان مقدمیت قرار دادیم و چیزی که عنوانش، عنوان مقدمیت است، دیگر معقول نیست که همان امر متعلق به ذی المقدمه، مستقیما به مقدمه تعلق بگیرد. لذا از نظر مقام تعلق امر، ما امر را متعلق به اجزا نمی دانیم، ما امر را ذات ابعاض نمی دانیم. ما می گوییم: «الامر شیء واحد تعلق بشیء واحد و هو الصلاه»، لکن همین امر متعلق به صلاه است که شما را به اتیان اجزا تحریک می کند، برای این که یک مغایرتی بین صلاه و بین اجزا وجود ندارد، مرکب، همان اجمال اجزا است، و اجزا، تفصیل مرکب، بدون این که بینشان مغایرتی تحقق داشته باشد. لذا این بیان با آن بیان مشابه فرق دارد و ما نمی خواهیم آن حرف را بزنیم. این خودش یک حرف دیگری است و این حرف خیلی به وجدان، نزدیک است. وقتی که انسان ذهن خودش را خالی از مسائل کند، می بیند واقعیت در تعلق امر به مرکب اعتباری، عبارت از همین نحوی است که شما ملاحظه فرمودید.

در دنبال این دو سه مطلبی که دیروز و امروز ذکر کردیم حالا می خواهیم ببینیم با توجه به این مطالب، آیا اینجایی که مولا می گوید: «اقیموا الصلوه» و صلاه مردد بین این است که آیا نه جزء دارد، و یا ده جزء دارد، آیا سوره هم جزء نماز هست یا جزء نماز نیست، ببینیم آیا لازمۀ این حرفهای دیروز و امروز، این است که اینجا برائت عقلیه که محل بحث ماست فعلا، جریان پیدا می کند یا نه؟

عدم ارتباط ما نحن فیه به بحث صحیح و اعم

در مقدمه یک جهتی را باید تذکر بدهیم که این بحث ما روی آن حرفی نیست که در بحث صحیح و اعم در اول مباحث اصولیه مطرح بود. یک بحثی بود که آیا اسامی عبادات برای صحیح از آنها وضع شده یا برای اعم از صحیح و فاسد؟ اگر کسی در آن