سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 358

درس دویست و شصت و ششم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و اله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکالی که دیروز مطرح شده بود، اقل و اکثر را مقایسه و تحلیل می کرد، اکثر را ماهیّت بشرط شیء قرار می داد، و اقل را ماهیّت لا بشرط، و بعد هم در دنبال او مدّعی بود که بین ماهیّت بشرط شیء، و ماهیّت لا بشرط، مغایرت و مباینت تحقق دارد، و در نتیجه باب اقل و اکثر را به باب متباینین ارجاع می کرد، و می گفت: اقل و اکثر هم مصداقی از متباینین خواهد بود، اینجا هم مسأله بشرط شیء و لا بشرط است و بینهما تباین هست. پس همان عنوان متباینین در اینجا صادق است و همان طوری که در متباینین، برائت عقلیه جریان پیدا نمی کرد، در اینجا هم برائت عقلیه نمی تواند جاری شود.

وجود تقابل عدم و ملکه بین ماهیت بشرط شیء و بشرط لا

جواب این اشکال را دیروز عرض کردیم، لکن یک جوابی هم مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) از این اشکال بیان فرموده اند. ایشان می فرماید: مسأله