سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 408

درس دویست و هفتاد و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

عدم حصول قصد تقرّب با اتیان اقل

آخرین اشکال که به منظور عدم جریان برائت عقلیّه در اینجا مطرح شده است، در خصوص اقل و اکثر در امور عبادیّه جریان دارد. چون اقل و اکثر ارتباطی در همان باب اجزا، گاهی در تعبدیّات مطرح می شود، و گاهی در توصلیّات. یعنی موضوع بحث به تعبدیّات اختصاص ندارد، و ارتباطی بودن هم ملازم با تعبّدی بودن نیست. ممکن است یک واجب توصلی داشته باشیم که مرکب از یک اجزائی باشد، و بین اجزا ارتباط در کار باشد، به طوری که اگر بعضی از اجزا تحقق پیدا نکند، «کأنّ المرکب لم یتحقق».

این اشکال در خصوص اقل و اکثر ارتباطی در امور عبادیّه و در واجبات تعبدیّه مطرح است به این کیفیّت که خصوصیّتی که در امور عبادی اعتبار دارد، مسألۀ قصد تقرّب است اما در توصلیات، اعتبار ندارد. مستشکل می گوید: به لحاظ اعتبار قصد تقرّب در عبادات، ما اگر در اقل و اکثر ارتباطی، احتیاط را رعایت کنیم و اکثر را اتیان کنیم، می توانیم قصد تقرّب را رعایت کرده باشیم اما اگر اقل را اتیان کردیم، به اقل چطور