سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 427

می کند، در نتیجه خود جزئیت که امر انتزاعی است، آن هم رفع می شود؟ آیا غیر از این شما می توانید تصور کنید؟

درباره امر انتزاعی که خودش مجعول شارع نیست، و منشأ انتزاعش در اختیار شارع است، اگر شارع بخواهد این امر انتزاعی را رفعش کند، آیا منشأ انتزاع سر جای خودش محفوظ است یا باید منشأ انتزاع رفع شود، تا امر انتزاعی رفع شود؟

لزوم معارضه در صورت رفع منشأ انتزاع اکثر

تردیدی در این نیست که مسأله به این صورت است که شارع باید منشأ انتزاع را رفع کند، تا به دنبال رفع منشأ انتزاع، این امر انتزاعی هم رفع شود. آن وقت سؤال می کنیم، منشأ انتزاع جزئیت چیست که اول باید آن رفع شود، تا نوبت به رفع امر انتزاعی برسد؟ آیا غیر از وجوب متعلق به اکثر، هیچ منشأ انتزاعی شما می توانید تصور کنید؟ اگر امر به صلاه مرکب از ده شیء متعلق شد«یصیر منشأ لانتزاع الجزئیه للسوره للاضافه الی لمأمور به» پس منشأ انتزاع وجوب، متعلق به اکثر است. اگر شارع بخواهد وجوب متعلق به اکثر را بردارد همان حرفی که دیروز زدیم پیش می آید یعنی معارضه در کار است. چرا حدیث رفع فقط وجوب متعلق به اکثر را بردارد؟ وجوب نفسی متعلق به اقل کجا می رود؟ آن هم طرف علم اجمالی است، آن هم برای ما محتمل است و هیچ گونه رجحانی در اینجا تصوّر نمی شود. اگر شارع بخواهد رفع جزئیت کند، معنایش رفع منشأ انتزاع است، رفع منشأ انتزاع هم عبارت اخری از رفع وجوب متعلق به اکثر است و رفع وجوب متعلق به اکثر(همان طوری که در فرض اول دیروز بیان کردیم) معارض با رفع وجوب متعلق به اقل است. پس چطور شارع اینجا رفع جزئیت می کند؟ جزئیت خودش قابل جعل نیست، رفعش جز به رفع منشأ انتزاع تصوّر نمی شود، منشأ انتزاع هم وجوب متعلق به اکثر است. آیا غیر از این شما منشأ انتزاعی می توانید تصور کنید؟

اگر سوره بخواهد برای نماز، جزئیت داشته باشد باید امر الهی به یک مرکب ده جزیی تعلق بگیرد که یکی از آنها سوره باشد، آن وقت از تعلق امر مرکب به ده شیء، شما برای هرکدام از آن اشیا، عنوان جزئیت للمأمور به را انتزاع کنید. منشأ انتزاع جزئیت غیر از این تصور نمی شود. تا بخواهید حدیث رفع را در رابطۀ با رفع منشأ انتزاع مطرح کنید، عنوان معارضه تحقق پیدا می کند.

و باز خیلی از مرحوم آخوند عجیب نیست، برای این که مرحوم آخوند آن فرض