سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 50

ممکن است کسی اولویت را این طرف قرار بدهد. بر فرضی هم که اولویت نباشد، در یک ردیف بودن احتمالات، مسأله را خراب می کند. یک احتمال این است که روایت عبد الله بن سنان، شبهۀ بدویه را فقط دلالت داشته باشد، که احتمال اول از آن احتمالات ثلاثه بود. طبق این احتمال دیگر چطور شما می توانید برای اطراف علم اجمالی به این روایت با این که تنها روایت در ادلۀ اصاله الحلیه از این نظر است، استناد بکنید؟ لذا این هم یک راهی می شود برای این که ما نتوانیم واقعا به روایت عبد الله بن سنان اعتماد کنیم.

برای این مسألۀ مهم که ترخیص در اطراف علم اجمالی، ترخیص در همۀ اطرافش است، چون مقتضای روایت عبد الله بن سنان ترخیص در همه اطراف است.

(سؤال... و پاسخ استاد): آنجا هم فعلیت به این معنا دارد. بالاخره طبیعتی اگر در آن حلال و حرام باشد، برای شما حلال و حرام است، یعنی دو نوع یکی به نام حلیت و حرمت برای شما موجود است. الان برای شما خمر حرام است، ولو این که الان در اختیار شما بالفعل خمری نیست. اما این طور نیست که شما بگویید: من الان مکلف به حرمت شرب خمر نیستم.

(سؤال... و پاسخ استاد): آنها کنار رفتند. ما روی همین روایت بحث کردیم.

تعبیرشان یکی است، یعنی این روایت حالا چون سندش ضعیف است این طور نیست که مفادش هم با این فرق بکند. نه آن روایت مسعده بن صدقه بود، شما اشتباه می کنید، فقط یک فرقش این بود که این وارد در مورد پنیر نشده بود، اشکالات تقیه و اینها هم در این روایت نبود.

اما تعبیری که در این روایت شده بود، عین تعبیری است که در این دوتا روایت شده بود، هیچ فرقی نداشت. به خلاف روایت مسعده بن صدقه، که تعبیرش غیر از این تعبیر بود.

بیان صاحب جواهر(ره) در روایت مسعده بن صدقه

«اضعف الی ذلک» این که صاحب جواهر هم یک بیانی در رابطۀ با این روایت دارد، این طورکه نقل شده، حالا خود من هم ندیدم جواهر در کجا شاید هم در همان مسأله پنیر اینها عنوان کرده باشد. از ایشان نقل شده که فرموده: کسی که عمل به این روایت کرده باشد و اخذ به مضمون این روایت کرده باشد، «نادر بین الاصحاب». اصلا عمل به این روایت را اسناد به نادر از اصحاب می دهد، یعنی اصحاب دیگر به این روایت عمل