سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 506

درس دویست و هشتاد و چهارم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

بحث در این بود که آیا در شبهات موضوعیه در اقل و اکثر مطلقا برائت جریان پیدا می کند یا مطلقا جریان پیدا نمی کند یا اینکه بین اقسام شبهات موضوعیه فرق هست؛ اگر شبهات موضوعیه در اقل و اکثر استقلالی باشد، برائت عقلیه در آن جاری می شود و اگر اقل و اکثر ارتباطی باشد برائت جریان پیدا نمی کند.

دلیل تفصیل بین اقل و اکثر استقلالی و ارتباطی از نظر اجرای برائت

ظاهر، همین وجه اخیر و همین احتمال اخیر است. مثال برای هردو همان«اکرم العلماء» است منتها«اکرم العلماء» دوجور می تواند اخذ بشود و مقصود مولا باشد: یک وقت عموم در«اکرم العلماء»، عموم استغراقی است که از عموم استغراقی به عموم اصولی هم تعبیر می شود. عام اصولی یعنی عام استغراقی و یک وقت این است که«اکرم العلماء» به نحو عام مجموعی اخذ می شود که همان طوری که در کتاب عام و خاص ملاحظه فرمودید ما هم عموم استغراقی داریم و هم عموم مجموعی داریم و هم عموم