سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 513

«اکرم کل عالم» نسبت به فرد مشکوک، برائت عقلیه را جاری می کردیم، اینجا هم همین حرف را می زنیم می گوییم: ما می دانیم که مولا«لا تشرب الخمر» دارد اما تنها با«لا تشرب الخمر» حجت بر تکلیف تمام نشده. حجت بر تکلیف علاوه بر کبرا، نیاز به صغری دارد و اگر ما احراز صغری نکنیم، عدم احراز صغری، مثل عدم احراز کبری است. در خلل حجت و عدم تحقق حجت چه فرق می کند بین اینکه از ناحیه صغری به او لطمه بخورد یا از ناحیه کبری به او لطمه بخورد. همان طوری که اگر کبرای«لا تشرب الخمر» را احراز نمی کردیم، قاعده قبح عقاب بلا بیان جریان پیدا می کرد، همان طور اگر صغرای «لا تشرب الخمر» را هم احراز نکنیم قاعده قبح عقاب بلا بیان جریان پیدا می کند. لذا در این نواهی متعلق به طبایع از نظر جریان برائت عقلیه، همان حکم عام استغراقی در مثل «اکرم کل عالم» و امثال ذلک را دارد.

پرسش:

1 - دلیل تفصیل بین اقل و اکثر استقلالی و ارتباطی از نظر اجرای برائت چیست؟

2 - خصوصیت عام استغراقی و عام مجموعی را از نظر انحلال حکم توضیح دهید.

3 - مقتضای بررسی معنای بیان در قاعده قبح عقاب بلا بیان در محل بحث چیست؟

4 - آیا در شبهه موضوعیه در اقل و اکثر ارتباطی برائت جاری می شود؟ چرا؟

5 - وظیفۀ شاکّ در صورت تعلّق حکم به طبیعت چیست؟