سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 549

درس دویست و هشتاد و نهم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

لازمۀ اطلاق دلیل جزئیت

بحث در این بود که اگر دلیل جزئیت، اطلاق داشته باشد، که لازمۀ اطلاقش این است که این جزئیت، هم در حال عمد ثابت است و هم در حال غفلت و عملی که فاقد این جزء بوده، صحیحا واقع نشده است و باید اعاده بشود. اینجا کلامی از مرحوم محقق اراکی(اعلی الله مقامه الشریف) نقل شد. ایشان ادعا کردند که اطلاق دلیل جزئیت، هم می تواند به لسان دلیل وضع باشد و هم می تواند به لسان دلیل حکم تکلیفی باشد.

به عبارت روشن تر: هم مثل«لا صلاه الاّ بفاتحه الکتاب»، که مفادش مستقیما حکم وضعی و بیان جزئیت است، می تواند اطلاق داشته باشد و هم مثل اینکه مولا به صورت امر، مسأله را بیان بکند بگوید: «ارکع فی الصلاه» این هم اطلاق دارد.

بعد اشکالی به خودشان متوجه کردند که مستشکل گفت: ما در«لا صلاه الاّ بفاتحه الکتاب»، اطلاق را می پذیریم، آنجایی که دلیل مستقیما بیان حکم وضعی داشته باشد، آنجا می تواند اطلاق داشته باشد، هم حالت ذکر را بگیرید و هم حالت غفلت را، اما در