سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 558

درس دویست و نودم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

اشکالی که محقق اراکی(ره) به خودشان متوجه کردند این بود که اگر دلیل جزئیت به لسان حکم وضعی باشد، مثل«لا صلوه الا بفاتحه الکتاب» می تواند حتی در حال نسیان و در حال غفلت اطلاق داشته باشد، و افادۀ جزئیت مطلقه کند، و نتیجۀ جزئیت مطلقه، بطلان عملی است که فاقد یک جزء در حال غفلت است. و اگر به لسان تکلیف باشد مثل «ارکع فی الصلاه» این بیان نمی تواند اطلاق داشته باشد. برای اینکه تکلیف متوجه غافل نیست و خطاب«ارکع فی الصلاه» نمی تواند غافل را شامل بشود، و چون مفاد تکلیف و مخاطب به«ارکع» خصوص غیر غافلین است، لا محاله جزئیت هم که از راه تکلیف روی این بیان استفاده می شود، آن هم به حال ذکر اختصاص دارد و در نتیجه، عبادت فاقد این جزء در حال غفلت، محکوم به صحّت است.

استفاده کردن اطلاق دلیل از مادۀ امر

عرض کردیم: ایشان جوابهایی از این«ان قلت» داده اند، دوتا جوابشان را عرض