سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 575

این سؤال پیش می آید که چرا در«رفع الخطأ و رفع النسیان»، تعبیر روایت، تغییر پیدا کرد؟ اگر در«رفع النسیان» هم شما در حقیقت معنای نسیان را منسی می کنید، منسی؛ یعنی«ما نسوا»، بین منسی و بین«ما نسوا» که فرقی نمی کند. منسی؛ یعنی فراموش شده، «ما نسی» یا«ما نسی»؛ یعنی آنکه فراموش شده. چرا در روایت وقتی که یک کلمۀ خطا و نسیان رسید، کلمۀ(ما) را در اینجا تکرار نکرد؟ شما که روایت را طوری معنا کردید که نسیان، همان«ما نسوا» شد و خطا همان«ما اخطؤا»، پس با اینکه مراد در حقیقت«ما نسوا و ما اخطأوا» است، چه لزومی داشت که عبارت را در روایت، تغییر بدهد و بعد از آنکه کلمۀ«ما» را در چند فقره تکرار کرده، به خطا و نسیان که رسید، اینجا دیگر عبارت عوض شد، به جای«ما اخطأوا»، خطا گذاشته شد و به جای«ما نسوا»، نسیان گذاشته شد.

آیا این برای یک نکتۀ نبوده که به لحاظ آن نکتۀ دقیق تر، اینجا کلمۀ خطا و نسیان ذکر شده؟ که این نکته را ان شاء الله عرض می کنیم.

پرسش:

1 - عدم تغایر مرکبات اعتباریه با اجزای آنها بیانگر چیست؟

2 - معنای تخصیص و تقیید را از نظر حقیقت و مجازیت بررسی کنید.

3 - معنای تخصیص را از نظر محققین بیان کنید.

4 - فرق بین تخصیص و تقیید به دلیل اولی و به دلیل ثانوی چیست؟

5 - مراد از رفع خطا و نسیان چیست؟