سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 576

درس دویست و نود و دوم

اشاره

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد للّه ربّ العالمین و الصّلوه و السّلام علی سیّدنا و مولینا و نبیّنا أبی القاسم محمّد صلّی اللّه علیه و آله و سلّم و علی آله الطیّبین الطّاهرین المعصومین و لعنه اللّه علی أعدائهم أجمعین، من الآن الی قیام یوم الدّین.

مراد از تعلّق رفع به نسیان، در حدیث رفع

در حدیث رفع، تعلّق رفع به نسیان، دارای چه معنایی است؟ عرض کردیم که مقصود این نیست که رفع، متعلق به خود نسیان باشد. بازگشت این معنا به این است که از امّت نبویه، نسیان و این صفت منقدحۀ در نفس، رفع شده باشد، برای اینکه خارجا می بینیم که کثیرا ما نسیان تحقق پیدا می کند و همین طور مقصود این نیست که اگر آثار و احکامی روی نفس خطا و نفس نسیان بار شده باشد آن احکام برداشته شود، به تقریبی که دیروز عرض کردیم. بالاخره امر دایر است بین اینکه معنای«رفع النسیان»، رفع المنسی باشد که منسی، همان عباره أخرای«ما نسوا» و معنای خطا، همان«ما أخطأوا» باشد.

این احتمال دو اشکال دارد: یک اشکالش این است که اگر مراد از نسیان، منسی باشد و مراد از خطا«ما اخطأؤا» باشد، پس چرا کلمۀ«ما» در اینجا تکرار نشده است؟ با اینکه در کثیری از فقرات گذشته مثل«ما لا یعلمون، ما استکرهوا علیه، ما اضطروا علیه، ما لا یطیقون» کلمۀ«ما» ذکر شده، لا محاله باید نکته داشته باشد.