سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 585

مکلف در حال نسیان به عنوان فاقد جزء منسی واقع کرده است، ملاحظه می کنید؟ آیا بر این عمل عنوان مأمور به منطبق نیست؟ آیا عنوان صلاه بر«أقیموا الصلاه» که ما را دعوت به اقامۀ صلاه می کند، منطبق نیست؟ فرض این است که عنوان صلاه هیچ لطمه ای نخورده است. آیا این امر داعویت بر بقیۀ اجزا ندارد؟ ما در امر اول ثابت کردیم که داعویت به هر جزئی متوقف بر داعویت آن نسبت به جزء دیگر نیست، اگر امر صلاتی به علت نسیان نتوانست داعویت به سورۀ فراموش شده پیدا کند، ضربه ای به داعویت امر نسبت به سایر اجزا نمی زند، بلکه امر«أقیموا الصلاه» داعویت به سایر اجزا دارد و داعویت به اجزایش هم همان عین داعویت به خود صلاه است و مغایرتی بین صلاه و اجزا از نظر داعویت وجود ندارد.

نتیجۀ بحث این می شود که در مقایسۀ حدیث رفع با اطلاق دلیل جزئیت، باید ملتزم شویم به اینکه جزئیت اختصاص به غیر حال نسیان دارد و صلاتی که مثلا با سورۀ فراموش شده تحقق پیدا کرده، هیچ نقصی ندارد، این«تمام المأمور به فی حال النسیان»، تمام چیزی است که وظیفۀ مکلف در حال نسیان بوده، و مطابق با آن است و هیچ گونه کمبودی در آن تصور نمی شود، لذا«بعد رفع النسیان» دیگر موجبی برای اعاده و تکرار نماز با سوره ملاحظه نمی کنیم.

نتیجۀ مقدمات و مطالب عرض شده، «صحه العباده و عدم لزوم الاعاده» است ولو اینکه نسیان مستوعب جمیع وقت نباشد و فقط در یک قسمت از اجزای وقت باشد.

(سؤال... و پاسخ استاد): در مقدمۀ دوم از مسأله تخصیص گفتم: این اختصاص به ادلۀ اولیه ندارد، خودم این معنا را توضیح دادم. در ادلۀ ثانویه هم در مقام مقایسۀ با ادلۀ اولیّه مسأله همین طور است. شما وقتی که دلیل حرج را با اطلاق دلیل وضو ملاحظه می کنید، آن هم معنایش تقیید است، معنایش این است که اطلاق دلیل وضو مقیّد به غیر صورت حرج است.

عدم قدرت حدیث رفع در برداشتن جزئیت در حال نسیان

مرحوم محقق نائینی(اعلی الله مقامه الشریف) و همین طور محقق اراکی این دو بزرگوار نظرشان این است که حدیث رفع نمی تواند جزئیت را در حال نسیان بردارد و حدیث رفع شأنیّتی برای این معنا ندارد. از کلام محقق اراکی که جامعتر و مفصلتر بحث کرده اند، استفاده می شود که ایشان سه وجه و دلیل اقامه کرده اند بر اینکه حدیث رفع