سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 12 صفحه 586

نمی تواند جزئیت را در حال نسیان بردارد.

دلیل اول ایشان این است که می فرماید: قبول داریم که«رفع النسیان» معنایش رفع المنسی است، حدیث رفع در مقام رفع منسی یعنی رفع آثار منسی و احکام مترتب بر منسی است. لکن ایشان می گویند: ما حساب می کنیم، ببینیم اینجا مثلا چه چیزی فراموش شده؟ وجود سوره، منسی قرار گرفته، اگر وجود سوره متعلق نسیان قرار گرفت، حدیث رفع باید اثر مترتّب بر وجود را رفع کند و بردارد. ببینیم بر وجود سوره چه اثری ترتب پیدا می کند؟ ایشان می فرماید: اثری که بر وجود سوره بار می شود، آن اثر جزئیت نیست، بلکه عبارت از صحت است. وجود السوره موجب صحت و تمامیت مأمور به است، «یترتب علیه تمامیه المأمور به».

پس جزئیت اثر چیست؟ ایشان می گویند: جزئیت به وجود ارتباط ندارد، جزئیت مربوط به طبیعه السوره و ماهیه السوره است. پس در اینجا تفکیکی بین این دو اثر تحقق پیدا کرد، «اثر الجزئیه یترتّب علی الماهیه و اثر الصحه یترتب علی الوجود». بعد ایشان می گوید: چون حدیث رفع می خواهد منسی را بردارد و به عبارت دیگر، آثار منسی را بردارد، منسی هم که وجود سوره است، «اثر المنسی الصحه»، پس اگر بخواهید به حدیث رفع تمسک کنید، درست نقطۀ مقابل، حدیث رفع، رفع صحت می کند، حدیث رفع می گوید: نمازی که بدون سوره واقع شده، صحت ندارد، برای اینکه وجود السوره که «اثر الصحه» است، حدیث رفع«یرفع صحه المترتبه علی وجود السوره». و اما جزئیت مربوط به ماهیت است و ماهیت، هم متعلق نسیان نیست، متعلق النسیان عبارت از وجود سوره است.

نقد استاد بر مسألۀ عدم قدرت حدیث رفع در برداشتن جزئیت در حال نسیان

این بیان ایشان تقریبا در رابطۀ با آخرین مقدمه ای است که دیروز عرض کردیم.

گفتیم: وقتی که انسان سوره را فراموش می کند، آیا این نسیان یک واقعیت است یا غیر واقعیت؟ نسیان یک واقعیت است، این واقعیت به چه چیزی اضافه پیدا کرده؟ شما که می فرمایید: این واقعیت به وجود الطبیعه اضافه پیدا کرده، وجود الطبیعه کجاست؟ اگر وجود الطبیعه نباشد، طبق بیان شما چطور می تواند نسیان تعلق بگیرد؟ نسیان یکی از اوصاف ذات الاضافه است، همانطوری که اگر نسیان بخواهد تحقق پیدا کند، یک ناسی لازم دارد و بدون وجود ناسی«لا یعقل تحقق النسیان»، و یک منسی لازم دارد، مضاف